{"id":833,"date":"2017-11-16T08:08:21","date_gmt":"2017-11-16T08:08:21","guid":{"rendered":"http:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/?p=833"},"modified":"2018-10-04T10:39:04","modified_gmt":"2018-10-04T10:39:04","slug":"diwa-e-journal-tomo-5-nobyembre-2017-e-di-ikaw-na-ang-matalino-isang-pagsusuri-sa-penomenon-ng-smart-shaming-sa-mga-pilipinong-gumagamit-ng-facebook","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/diwa-e-journal-tomo-5-nobyembre-2017-e-di-ikaw-na-ang-matalino-isang-pagsusuri-sa-penomenon-ng-smart-shaming-sa-mga-pilipinong-gumagamit-ng-facebook\/","title":{"rendered":"[DIWA E-Journal Tomo 5, Nobyembre 2017] E, di Ikaw na ang Matalino! Isang Pagsusuri sa Penomenon ng Smart-Shaming sa mga Pilipinong Gumagamit ng Facebook"},"content":{"rendered":"

Raphael D. Rodriguez<\/strong>
\nDepartamento ng Sikolohiya
\nUniversity of the Philippines (UP), Diliman, Quezon City<\/p>\n

Abstrak<\/strong><\/p>\n

Ang smart-shaming<\/em> (SS) ay isang kilos na naobserbahan sa social media<\/em> partikular na sa Facebook<\/em>.\u00a0 Sa kasalukuyan, wala pang pag-aaral na naisasagawa tungkol dito at wala pa rin itong pormal na kahulugan.\u00a0 Nagsagawa ng dalawang pag-aaral upang maunawaan nang husto ang kilos na ito.\u00a0 Ang unang pag-aaral ay naglayong alamin ang depinisyon ng SS at magbigay ng desksripsyon ng kilos at ng mga taong sangkot dito sa pamamagitan ng pag-interbyu sa mga taong nakaranas nito.\u00a0 Gumamit naman ng online<\/em> survey <\/em>sa mga Pilipinong Facebook user<\/em> ang ikalawang pag-aaral para suriin ang mga posibleng relasyon ng SS sa mga katutubong konsepto gaya ng kapwa<\/em> at hiya<\/em> pati na rin sa mga Kanluraning konsepto tulad ng big five personality factors <\/em>at social dominance orientation <\/em>(SDO).\u00a0 Nabuo mula sa resulta ng unang pag-aaral ang pormal na depinisyon ng SS at deskripsyon ng mga taong sangkot (smart-shamer<\/em> at smart-shamed<\/em>) at mga posibleng target ng kilos na ito.\u00a0 Napag-alaman ding may negatibong relasyon ang SS sa isang dimensyon ng kapwa<\/em> (egalitarian views<\/em>) pati na rin sa dimensyon ng pagkatao na agreeableness<\/em> at neuroticism<\/em>, habang positibo naman ang relasyon sa SDO.<\/p>\n

Abstract<\/strong><\/p>\n

Smart-shaming<\/em> (SS) is an observed social media behavior, particularly on Facebook.\u00a0 There are currently no existing studies that try to understand SS and no formal definition has been offered yet.\u00a0 Two studies were conducted in order to gain an understanding of this behavior.\u00a0 The first study aims to develop a definition for SS and provide a description of the behavior and also the people involved in it by interviewing individuals that have experienced SS.\u00a0 For the second study, an online survey was done on Filipino Facebook users to investigate the possible relationship between SS and indigenous psychological concepts such as kapwa<\/em> and hiya<\/em> as well as Western concepts like big five personality factors <\/em>and social dominance orientation<\/em> (SDO).\u00a0 From the results of the study, a formal definition of SS was created as well as descriptions of the smart-shamer<\/em> and the smart-shamed<\/em> and also a list of possible targets of SS were presented.\u00a0 Negative relationships were found between SS and one of the dimensions of kapwa<\/em> (egalitarian views<\/em>) and also with the personality dimensions of agreeableness<\/em> and neuroticism<\/em>.\u00a0 On the other hand, a positive relationship was found between SS and SDO.<\/p>\n

INTRODUKSIYON<\/strong><\/p>\n

Sikat sa mga Pilipino ang paggamit ng internet at ng mga social networking site<\/em> (SNS) dahil napapadali nito ang pag-uusap ng mga tao kahit na sila\u2019y nasa iba\u2019t ibang parte ng mundo.\u00a0 Ayon kina Beth Anderson at mga kasama (2012), isa sa mga pinakasikat na SNS sa mundo ang Facebook<\/em> at ito, ayon naman sa www.wearesocial.com (2016), ang pinakaaktibong social platform<\/em> sa Pilipinas.\u00a0 Sa buwan ng Enero 2016, umabot na sa 48 milyong Pilipino ang aktibong gumagamit ng social media <\/em>(We Are Social 2016).\u00a0 Nakikita ng mga mananaliksik ang Facebook<\/em> bilang isang lugar na mayaman sa datos na maaaring pag-aralan.\u00a0 Sinabi nina Robert Wilson at mga kasama (2012) na maaari itong makapagbigay ng pagkakataon upang suriin ang kilos ng mga tao sa natural na kapaligiran at iba pang dahilan; halimbawa, may mga kilos na maaaring maobserbahan lamang sa online<\/em> na konteksto.\u00a0 Nabanggit din ng mga awtor ang tatlong punto tungkol sa importansya ng pag-aaral ng Facebook<\/em>: una, makapagbibigay ang interaksyon ng mga user<\/em> ng maraming impormasyong maaaring gamitin sa pananaliksik; pangalawa, maaaring makagawa ang mga interaksyon ng panibagong uri ng mga ugali at kilos na tanging sa mga SNS lamang makikita; at panghuli, may mga kaakibat na pakinabang at panganib na kailangang pagtuunan ng pansin ang mga SNS at ang mga interaksyong nagaganap dito (Wilson et al.<\/em> 2012).<\/p>\n

Hindi na bago ang mga pananaliksik tungkol sa Facebook<\/em>.\u00a0 May sapat na bilang ng mga pag-aaral sa mga nakalipas na taon, ngunit iba\u2019t iba ang paksang kanilang tinalakay (e.g.<\/em>, Anderson et al.<\/em> 2012; Wilson et al.<\/em> 2012).\u00a0 Sa pagsusuri ng mga pag-aaral sa Facebook<\/em>, mukhang nakatuon ang karamihan sa mga ito sa mga sumusunod na paksa: mapaglarawang pagtatasa sa mga user<\/em> (Tufekci 2008; Quinn et al.<\/em> 2011); mga motibasyon sa paggamit ng Facebook<\/em> (Steinfield et al.<\/em> 2008; Viswanath et al.<\/em> 2009); pagpresenta ng pagkakakilanlan (identity presentation<\/em>) (Gosling et al.<\/em> 2007); ginagampanang papel ng Facebook<\/em> sa mga interaksyon (Dholakia at Durham 2010; Bohnert at Ross 2010); at privacy <\/em>at information disclosure<\/em> (Gross at Acquisti 2005; Christofides et al.<\/em> 2009).\u00a0 Ngunit sa kabila ng mga pag-aaral na ito, nabanggit nina Anderson at mga kasama (2012) na kailangan ding suriin ang mga posibleng negatibong epekto ng Facebook<\/em>.\u00a0 Kung higit pang susuriin ang mga nabanggit na pag-aaral, marami sa mga ito ang tumatalakay sa paksang pangdeskripsyon.\u00a0 Upang lalo pang mapalawak ang ating kaalaman tungkol sa mga taong gumagamit ng SNS at mga penomemong nangyayari rito, ginawang isa sa mga layunin ng pag-aaral na ito ang makadagdag sa kontribusyon ng mga naunang pananaliksik sa pamamagitan ng pagtuon sa mga negatibong konsepto tulad peer pressure<\/em> at cyberbullying<\/em> (Anderson et al.<\/em> 2012).<\/p>\n

Sa kasalukuyang pag-aaral, susubukang sagutin ng mananaliksik ang ilang katanungang bumabalot sa isang naobserbahang kilos ng mga tao sa internet\u2014ang smart-shaming<\/em> (SS).\u00a0 May ilang artikulong tumalakay rito at inilarawan ito bilang isang uri ng pagpapahiya sa mga taong matatalino.\u00a0 Hindi pa malinaw sa ngayon kung ito nga ba talaga ang ibig sabihin ng SS dahil wala pang naisasagawang pag-aaral tungkol dito.\u00a0 Susubukan ng kasalukuyang pag-aaral na tingnan ang perspektibo ng mga taong nakaranas ng penomenong ito upang makabuo ng matibay na pundasyon sa pagbuo ng naangkop na depinisyon para SS.\u00a0 Susuriin din ang mga kaugnay na konseptong posibleng makapagbigay-linaw sa kung ano nga ba ang mga salik sa pagsagawa ng SS.<\/p>\n

KONTRIBUSYON NG CYBERPSYCHOLOGY<\/strong>
\nSA PAG-AARAL NG SMART-SHAMING<\/em><\/strong><\/p>\n

May ilang naunang pag-aaral sa larangan ng cyberpsychology<\/em> na maiuugnay sa pananaliksik ukol sa SS.\u00a0 Maiuugnay ang SS sa cyberbullying<\/em>, slut-shaming<\/em>, at iba pang anyo ng online shaming<\/em>.<\/p>\n

Cyberbullying at Cyber-aggression<\/em><\/strong><\/p>\n

Ang cyberbullying<\/em> ang isa sa mga pinakaunang konseptong naiuugnay kapag napag-uusapan ang SS.\u00a0 Isang uri ito ng bullying<\/em> na nagaganap online<\/em>.\u00a0 Binigyang-kahulugan ito ni Bill Belsey sa kanyang websayt na www.cyberbullying.ca bilang \u201cpaggamit ng impormasyon at mga teknolohiyang pangkomunikasyon tulad ng e-mail<\/em>, cell phone<\/em>, text message<\/em>, instant message<\/em>, mga mapanirang websayt, at iba pa upang suportahan ang sadyaan, paulit-ulit, at hostile<\/em> na kilos ng isang indibidwal o grupo na maaaring makasama o makapanira sa ibang tao\u201d (Li 2007; Li 2008).\u00a0 Batay naman kina Lucie Corcoran at mga kasama (2015), ipinapahiwatig ng salitang cyberbullying<\/em> na may mga cyber-based<\/em> na katumbas ang tradisyunal na pambu-bully<\/em>.\u00a0 Kabilang sa pamantayan upang masabing cyberbullying<\/em> ang isang kilos online<\/em> ang paulit-ulit na pagsagawa nito at ang intensyong makasakit ng ibang tao (Kraft 2006; Vandebosch at Van Cleemput 2008; Corcoran et al.<\/em> 2015).<\/p>\n

Napakalawak ng saklaw ng mga pag-aaral tungkol sa cyberbullying.<\/em>\u00a0 Karaniwang pinag-aaralan ang persepsyon at karanasan ng mga bata (Cybersafe 2015) at mas nakatatanda (Brack at Caltabiano 2014; Balakrishnan 2015; Lee 2017) ngunit ang pinakamadalas ay kabataan o mga estudyante (Bauman 2010; Kraft 2006; Li 2007; Vandebosch at Van Cleemput 2008; Li 2008; Cassidy et al.<\/em> 2009; Witkus 2012; Barlett et al.<\/em> 2014; Nilan et al.<\/em> 2015; Nixon 2014).\u00a0 Ayon kina Justin Patchin at Sameer Hinduja (2006 sa Barlett et al.<\/em> 2014), ang kabataan ang may pinakamataas na bilang ng gumagawa, nakasasaksi, at nakararanas ng cyberbullying<\/em>.\u00a0 Isa sa mga itinuturong dahilan nito ang paglaganap ng bagong teknolohiya na tinatangkilik ng kabataan, na bagama\u2019t may dalang mga benepisyo, nagiging daan din upang malapit sila sa panganib tulad ng cyberbullying<\/em> (Cassidy et al.<\/em> 2009).\u00a0 Naipakita naman sa isang ulat (Thorp 2004 sa Li 2007) na mas madami ng bahagya ang mga babaeng nagsasagawa ng cyberbullying<\/em> kaysa sa mga lalaki.<\/p>\n

May ilang lokal na pag-aaral tungkol sa cyberbullying<\/em> na isinagawa sa Pilipinas.\u00a0 Tumuon ang una sa mga bata (Cybersafe 2015) kung saan nagsagawa ng survey<\/em> sa iba\u2019t ibang aspekto ng cyberbullying<\/em> tulad ng sino ang mga gumagawa, biktima, at pamamaraan ng paggawa nito.\u00a0 Isa pang pag-aaral ang isinagawa ni Shella Witkus (2012) kung saan mga Pilipinong kabataan mula sa Visayas ang kanyang kalahok.\u00a0 Naipakita sa kanyang pag-aaral na mas maraming estudyante sa mga pribadong paaralan ang nagiging biktima ng cyberbullying<\/em> kumpara sa mga nasa pampublikong paaralan.\u00a0 Taliwas ang resulta ng pag-aaral na ito sa resulta ng isang naunang pag-aaral (Thorp 2004 sa Li 2007) dahil nakita ritong halos pantay lamang ang bilang na babae at lalaki na nagsasagawa ng cyberbullying<\/em>.\u00a0 Napag-alaman naman sa pananaliksik ni Elsie Lynn Baronia-Locson (2012) na kabataang gumagamit ng SNS, higit sa kalahati ang mga babae, ang may pinakamataas na bilang ng biktima ng cyberbullying<\/em>.<\/p>\n

Ayon sa mga kalahok sa pag-aaral na isinagawa ni Dorothy Wunmi Grigg (2010), malawak ang sakop ng mga negatibong kilos na maaaring maranasan o makita sa internet at mga mobile phone<\/em>; kaya para sa kanila at kay Grigg, masyadong mahigpit ang terminong cyberbullying<\/em> pagdating sa inklusyon ng mga kilos at hindi masyadong malinaw pagdating sa deskripsyon ng mga ito.\u00a0 Kaya kanilang iminungkahing magkaroon ng ibang terminong mas angkop at mas malawak ang sakop para sa mga negatibong kilos na makikita sa internet.\u00a0 Cyber-aggression<\/em> ang inilatag ni Grigg (2010) na mas angkop na gamitin para sa mga sinasabing kilos.\u00a0 Ayon sa kanya, ang cyber-aggression<\/em> ay isang intensyonal na paninira o pag-atake, sa pamamagitan ng mga elektronikong pamamaraan, sa isang tao o grupo na maski anuman ang edad.\u00a0 Itinuturing na nakakasakit ng damdamin, nakakasira, at hindi kanais-nais ang paggawa nito.\u00a0 Inilalarawan ng cyber-aggression<\/em> ang malawak na saklaw ng mga negatibong pagkilos na maaaring mangyari habang nasa internet ang isa tao.\u00a0 Napapabilang dito ang mga kilos na paulit-ulit o minsanan na may posibilidad na makasakit sa mga nakakatanggap nito (Grigg 2010).\u00a0 Ang paggamit ng mobile phone<\/em> at internet upang makapam-bully<\/em>, manggulo, mang-stalk<\/em>, mang-abuso, pati na rin ang mga bayolenteng pagkilos tulad ng happy slapping<\/em> o paglabas ng mga litrato o video<\/em> ng biktima nang hindi nito nalalaman upang ipahiya ito; outing <\/em>o pagsapubliko ng mga pribadong impormasyon ng biktima; at flaming<\/em> o pagmumura, pambabastos o pamamahiya sa kausap; ang maaaring matawag na cyber-aggression<\/em> (Grigg 2010; No Bulllying 2015).<\/p>\n

Slut-shaming<\/em><\/strong><\/p>\n

Bago pa man nabigyan ng atensyon ang SS, mayroon nang ibang penomenong nagaganap hindi lang sa internet kundi pati na rin sa labas nito; isa itong kilos na batay rin sa pamamahiya sa isang taong gumagawa o nakagawa ng isang bagay na labag sa pamantayan ng lipunan\u2014ang slut-shaming<\/em>.\u00a0 Tumutukoy ito, ayon kina Leanna Papp at mga kasama (2015), sa pag-atake sa pagkatao ng isang babae batay sa kanyang sexual activity<\/em> na maaaring hinala lamang (perceived<\/em>) o may katotohanan (actual<\/em>).\u00a0 Naipakita ng mga pag-aaral na mababa ang tingin ng mga tao sa mga indibidwal na tinatawag na slut<\/em> at higit pa rito, hindi rin nila gustong makihalubilo sa mga taong tulad nila (Kreager at Staff 2009 sa Papp et al.<\/em> 2015).<\/p>\n

Maaaring maganap ang slut-shaming<\/em> hindi lamang sa social media<\/em> kundi pati na rin sa mga classroom<\/em> at workplace<\/em> (Bamberg 2004 sa Papp et al.<\/em> 2015).\u00a0 Ipinapahiya ang mga slut<\/em> ng ibang tao sa iba\u2019t ibang paraan tulad ng mga face-to-face insult<\/em> o direktang pang-iinsulto, di-direktang komentaryo o mga parinig o pasaring, at pati mga komentaryo tungkol sa tao na matatagpuan online<\/em> (Tanenbaum 2000 sa Papp et al.<\/em> 2015).\u00a0 Isa sa mga pinakakaraniwang paraan ng pag-slut-shame<\/em> ang sa pamamagitan ng Facebook<\/em> na tinitingnang isang uri ng cyberbullying <\/em>(Sourander 2010 sa Papp et al.<\/em> 2015).<\/p>\n

Online Shaming<\/em><\/strong><\/p>\n

Sinasabing laganap sa buong mundo ang epekto ng mga online shaming website <\/em>(Saranow 2007 sa Skoric et al.<\/em> 2010).\u00a0 Kadalasang mga socially undesirable behavior<\/em> o mga kilos na hindi angkop sa pamantayan ng lipunan tulad ng di-ligtas na pagmamaneho at di-maayos na pagpapark ng sasakyan ang target ng mga online shaming website<\/em>.\u00a0 Bunga nito, muling kumalat ang paggamit ng shame<\/em> o pamamahiya bilang pangkontrol sa mga di-kanais-nais na mga kilos na ito.\u00a0 Kadalasang paraan ng paggawa ang pagkuha ng video<\/em> ng gumagawa ng mga di-naaayong kilos at pag-upload<\/em> nito sa kanilang websayt upang makita ng iba pang miyembro ng komunidad.\u00a0 Nag-ugat ang paglaganap ng ganitong klaseng online shaming<\/em>, ayon kina Marko Skoric at mga kasama (2010), mula sa paniniwalang magagamit ang pagmamatyag o surveillance<\/em> bilang pangkontrol sa mga kilos na di-kanais-nais.<\/p>\n

Ayon sa mga sikolohista, binibigyang-kahulugan ang shame<\/em> bilang \u201cdi-malay, primitibo, at isang pisikal na tugon sa rejection<\/em> at social isolation<\/em>\u201d (Martens 2005 sa Skoric et al.<\/em> 2010).\u00a0 Binigyang-kahulugan din ang shaming<\/em> bilang proseso kung saan binibigyang-pansin sa publiko ang mga negatibong kilos at ugali ng isang tao (Kahan at Posner 1999 sa Skoric et al.<\/em> 2010). Nagsisilbi itong parusa sa paggawa ng mga ito.\u00a0 Sa kontekstong Asyano, sinasabing isa sa mga dahilang nag-uudyok sa mga taong gawin ito ang sinasabing mga pagpapahalagang Asyano (Asian values<\/em>) na malakas ang impluwensya sa mga saloobin at kilos ng mga tao lalo na sa mga bansang tulad ng Singapore kung saan isinagawa ang pag-aaral nina Skoric at mga kasama (2010).\u00a0 Idinidiin ng mga pagpapahalagang Asyano ang pagiging masunurin at pagsang-ayon sa kagustuhan ng nakararami.\u00a0 Sinasabi ring dapat humango sa mga pagpapahalagang ito ang bawat isang miyembro ng lipunan (Cleary 1991 at Martin at Nakayama 2004 sa Skoric et al.<\/em> 2010).<\/p>\n

Natuklasan sa pag-aaral nina Skoric at mga kasama (2010) na mas binibigyang-pansin ng mga tao ang negatibong kilos na nagawa ng isang indibidwal kaysa sa pamamahiya sa nakagawa nito.\u00a0 Nalaman ding hindi kailangang ipahiya ang taong may sala ayon sa mga kalahok.\u00a0 Bukod pa rito, sinasabi ring isa sa mga pangunahing pakay ng mga online shaming website<\/em> na ito ang mapabuti ang buhay ng nakararami sa pamamagitan ng pagbibigay-pansin sa mga kilos o ugali na hindi dapat ginagawa.<\/p>\n

PAGLITAW NG SMART-SHAMING<\/em> SA INTERNET<\/strong><\/p>\n

Dahil sa mga nabanggit na negatibong epekto ng Facebook<\/em> gaya ng cyberbullying, slut-shaming<\/em> at online shaming<\/em>, napukaw ang interes ng mananaliksik sa SS.\u00a0 Dahil kailan lamang ito nabigyan ng pansin, wala pa talagang pananaliksik na naisagawa tungkol dito.\u00a0 Wala pa ring pormal na depinisyon ang SS sa ngayon at ang basehan kung ano ang penomenong ito\u2019y ang mga artikulo, post, tweet<\/em>, at iba pang bagay na makikita sa internet na bumabanggit at naglalarawan dito.<\/p>\n

Nagsagawa ng web search<\/em> ang may-akda at sa Twitter<\/em> ang pinakaunang beses na nabanggit ang SS.\u00a0 Nagpost ang Twitter<\/em> user<\/em> na si Ms. Magazine (2010) ng link sa kanyang blog<\/em>.\u00a0 Sa blog<\/em> na ito, may post ang awtor na si Kathleen Richter (2010) na may pamagat na \u201cMy Little Homophobic, Racist, Smart-Shaming Pony\u201d at kanyang inilarawan ang isang cartoon<\/em> kung saan niyaya ng isa sa mga karakter ang kasamahan nitong gumawa ng ibang bagay at iwanan ang pagbabasa ng libro.\u00a0 Maliban sa nabanggit na paglalarawan na ito, wala nang ibang sinabi tungkol sa ano at paano mailalarawan ang SS.\u00a0 Sa Twitter<\/em> uli ang sumunod na pagkakataong nabanggit ang termino.\u00a0 Sinabi ng Twitter<\/em> user<\/em> na si The Green Rat (2011) na hindi naiintindihan ng boyfriend<\/em> ng kanyang flatmate<\/em> ang isang matematikal na konsepto at sabay pag-insulto naman nito sa mga mathematician<\/em>\u2014dito naglagay si The Green Rat ng hashtag<\/em> na #smartshaming.\u00a0 Sa Twitter<\/em> pa rin ang sumunod kung saan nagbanggit ang Twitter<\/em> user<\/em> na si Xobolaji (2012) tungkol sa SS sa link ng kanyang blog<\/em>.\u00a0 Sa blog<\/em> na ito, binigyang-kahulugan ang may-akdang si Brittany (2012) ang SS bilang \u201cisang kilos kung saan naipararamdam sa isang taong sila\u2019y napahiya at nakakasakit ng damdamin dahil sa kanilang angking talino o pakikisangkot sa kritikal na pagtatasa (critical<\/em> analysis<\/em>) ng isang ideya.\u201d\u00a0 Nabanggit din ng may-akda na nasasaktan siya sa tuwing may mga taong nagagalit o naiinis sa kanya dahil matalino siya at itinuturing din siyang elitista.<\/p>\n

Sa kaso ng Pilipinas, mayroon lamang ilang artikulo at blog<\/em> na tumutukoy sa SS. \u00a0Ang una\u2019y post ni Julia Jasmine Madrazo-Sta. Romana (2015) kung saan inilarawan ang relasyon ng pagtanggap ng mga Pilipino sa kamangmangan at ang negatibong tingin sa matatalinong tao.\u00a0 Sinasabi rin sa artikulong kadalasang ipinapahiya ng mga Pilipino ang mga taong \u201csobrang talino.\u201d\u00a0 Ayon pa rin kay Madrazo-Sta. Romana (2015), tila ba itinuturing ng kulturang Pilipino na napakanegatibong aspekto ng isang tao ang pagiging matalino.\u00a0 Isang ibinigay na halimbawa sa artikulo ang sa konteksto ng pulitika kung saan ipinapakita ng mga kandidato sa eleksyon na hindi sila ganoong katalino upang makuha ang puso ng masa.\u00a0 Naihambing din ang matatalinong tao sa mga elitista dahilan sa kasaysayan ng pagiging kolonya ng Pilipinas kung kailan iilan lamang ang nakaroon ng pagkakataong makapag-aral.\u00a0 Sinasabi pa ni Madrazo-Sta. Romana (2015) na nananatili pa rin ang ganitong pagtingin magpasahanggang ngayon.\u00a0 Sumunod dito ang paglitaw ng isang blog<\/em> ng pinamagatang \u201cSmart-Shaming\u201d kung saan binigyang-kahulugan ni Kim Edward Raymundo (2015) ang SS bilang \u201cpamamahiya sa tao dahil mas matalino sila sa iba.\u201d\u00a0 Kanya ring ipinuntong unti-unti itong lumalaganap sa ating lipunan at katulad ng sinabi ni Madrazo-Sta. Romana (2015), para kay Raymundo (2015), nakikita ring isang negative trait<\/em> ang pagiging matalino.\u00a0 Ayon kay Raymundo (2015), kabilang sa mga halimbawang sinasabi ng mga tao ang \u201cE, di wow!,\u201d \u201cIkaw na!,\u201d at \u201cAko na ang di-marunong!\u201d\u00a0 Naihambing din ng awtor ang SS sa konsepto ng crab mentality<\/em> kung saan pilit na ibinababa ng iba ang matatalinong tao upang hindi sila maging angat sa kanila.\u00a0 Pagkalipas ng ilang buwan, isa pang post ang lumabas (Sison 2015) na tumalakay sa SS kung saan ipinakita rin ng may-akda ang ilan sa mga sinasabi sa mga taong nagpapahayag ng mga pinag-isipan o pangmatalinong pangungusap (e.g.,<\/em> \u201cSige na, matalino ka na\u201d at \u201cBobo na ako, sige na\u201d).\u00a0 Sinabi ni Shakira Sison (2015) na sumasama ang loob ng mga Pilipino sa matatalinong tao dahil nararamdaman nilang pinagmumukha silang walang alam habang ipinagyayabang naman nila ang kanilang kaalaman.\u00a0 Nakikita ng marami sa mga Pilipino ang paggamit ng wikang Ingles sa pananalita bilang sagisag ng pagiging angat sa iba at nasasanay sila sa paniniwalang ang paggamit nito, katulad ng kritikal na pag-iisip, ay para lamang sa mayayamang tao (Sison 2015).<\/p>\n

Mula sa mga nakalap na paunang impormasyon, deskripsyon, at paliwanag tungkol sa SS, binuo ng mananaliksik ang isang tentatibong depinisyon ng penomenong ito: Ang smart-shaming ay pamamahiya at pananakit ng damdamin ng isang taong itinuturing na matalino at mga taong sangkot sa diskursong intelektwal<\/em>.\u00a0 Ito ang gagamiting basehan ng kasalukuyang pag-aaral at marapat itong aayusin at gagawan ng pormal na kahulugan pagkatapos ng pag-analisa ng mga datos.<\/p>\n

MGA NEGATIBONG KILOS AT UGALI<\/strong>
\nSA MGA SOCIAL NETWORKING SITE<\/em><\/strong><\/p>\n

May iba\u2019t ibang uri ng norm o pamantayan ngunit ang mga norm sa mga SNS ay mga implicit<\/em> norm (Burnett at Bonnici 2003 sa Hooper at Kalidas 2012) o sa madaling salita, mga pamantayan itong hindi pormal na nasusulat o dokumentado ng komunidad.\u00a0 Dahil dito, natututunan ng mga indibidwal ang mga angkop na kilos o asal sa mga SNS sa pamamagitan ng pagmamasid at pagbibigay-kahulugan sa kanilang nakikita sa kanilang paligid.\u00a0 Sinasabing sa mga pagkakataong walang katiyakan o sobrang kumplikado at mahirap suriin ang mga pagpipiliang gawin, umaasa ang indibidwal sa mga senyales tulad ng mga kilos ng iba (Banerjee 1992 sa Hooper at Kalidas 2012).\u00a0 Tinatawag itong informational cascade<\/em> at madalas itong nangyayari kapag hindi pinahahalagahan ang personal na impormasyon (Bikhchandi et al.<\/em> 1992 at Bikhchandi et al.<\/em> 1998 sa Hooper at Kalidas 2012).\u00a0 Mayroon ding laganap na paniniwalang consensus implies correctness<\/em> o kapag sang-ayon ang karamihan sa isang ideya o kilos, nagmimistulang tama ito (Maheswaran at Chaiken 1991 sa Hooper at Kalidas 2012).\u00a0 Dahil sa mga ito, may mga pagkakataong nagiging tama ang maling gawain at nagiging mali ang tamang gawain dahil ang mayorya o karamihan ng tao sa paligid ang nagdidikta, direkta man o di-direkta, sa indibidwal kung ano ang angkop na kilos sa SNS.<\/p>\n

Natuklasan sa pag-aaral nina Val Hooper at Tarika Kalidas (2012) na mas malinaw para sa kanilang mga kalahok kung ano ang mga di-katanggap-tanggap na kilos (unacceptable behavior<\/em>) online<\/em> kaysa sa mga kasalungat nito (acceptable behavior<\/em>).\u00a0 Inilista nina Hooper at Kalidas (2012) ang mga sinasabing katanggap-tanggap at di-katanggap-tanggap na gawain sa mga SNS.\u00a0 Binuod ito mula sa mga taong kanilang mga nakapanayam:<\/p>\n

Mga katanggap-tanggap na kilos (acceptable behaviors<\/em>): Paggalang, pagrespeto sa kausap, hindi pagpost ng mga nakababastos sa profile<\/em> ng iba, kakaunting laman ng personal na impormasyon sa sariling profile<\/em>.<\/p>\n

Mga di-katanggap-tanggap na kilos (unacceptable behaviors<\/em>): Masyadong personal na impormasyon, bastos na pananalita o pagmumura, nakahihiyang mga post, paglabag sa privacy<\/em> ng iba, pag-stalk<\/em>, pag-request<\/em> ng friendship<\/em> sa mga di-kakilala, at panggugulo sa ibang tao.<\/p>\n

Kung ihahambing ang mga di-katanggap-tanggap na kilos na ito at ang mga deskripsyon ng SS, tila ba may pagkakahawig ito sa ilang nabanggit tulad ng bastos na pananalita at panggugulo sa ibang tao.\u00a0 Kung gayon, may posibilidad na may relasyon ang SS sa mga kilos na ito.<\/p>\n

Mula kina Hooper at Kalidas (2012), kanilang sinabing nagpapakita ang kakayahang makipag-usap sa isang tao nang hindi nakikita ang kanilang istura o facial expression<\/em> at ang kawalan ng kakayahang malaman ang kahihinatnan o epekto ng kanilang mga sinasabi ng posibilidad na masabi ng mga tao ang anuman ang gusto nila nang walang alinlangan.\u00a0 Hindi rin direkta ang mga kinahihinatnan o consequence<\/em> ng mga kilos online<\/em> at kadalasan, wala talaga kung sakali mang gawin ng mga tao ito (Foulger et al.<\/em> 2009 sa Hooper at Kalidas 2012).\u00a0 Ilan ito sa mga maaaring dahilan kaya nakagagawa ng mga di-katanggap-tanggap na pagkilos ang mga miyembro ng SNS dahil sa ideyang mas malaya silang gawin ito at may posibilidad na maliit o wala itong kaakibat na parusa.\u00a0 Maaari ring maiugnay ang mga gawaing ito sa tinatawag na online disinhibition effect<\/em>.<\/p>\n

Ayon kay John Suler (2004), tinatawag na online disinhibition effect<\/em> ang paraan ng pananalita o pagkilos sa cyberspace<\/em> na hindi kadalasang ginagawa sa pangkaraniwan o harap-harapang sitwasyon.\u00a0 Dahil dito, pakiramdam ng mga tao sa internet, hindi sila mapipigilan ng iba at mas malaya sila sa pagsabi ng kung anuman ang nasa isip nila.\u00a0 Ayon pa sa may-akda, napakalaganap ng penomenong ito.<\/p>\n

Maaaring mas maintindihan pa ito sa pamamagitan ng paglalarawan ng isang taong nagbabago ng kilos at ugali habang nasa internet, ang bagong katauhang ito\u2019y sinasabing hiwalay sa tunay na pagkatao ng indibidwal at binabawasan ang pakiramdam ng guilt<\/em> at iba pang kadalasang nararamdaman ng in-person self<\/em> o ang tunay na pagkatao nito.\u00a0 Sa ilang pagkakataon, nakakakita tayo ng mga taong bastos magsalita, madalas magbigay ng nakasasakit na kritisismo, pagkagalit, at pagbabanta sa ibang tao.\u00a0 Tinatawag ito ni Suler (2004) na toxic disinhibition<\/em>.\u00a0 Upang mas mapalalim ang pag-unawa sa penomenong ito, mahalagang mailarawan ang ilan sa mga aspekto nito:<\/p>\n

Dissociative anonymity<\/em>: Ito ang pagkakataong hindi naiuugay ang anumang ugali o kilos na mayroon ang isang tao online<\/em> at sa kanilang buhay sa labas ng internet.<\/p>\n

Invisibility<\/em>: Dahil kadalasang di-nakikita o di-nakikilala ang mga taong nagpopost online<\/em>, nagbibigay ito ng lakas ng loob sa kanilang gawin o sabihin ang mga bagay na hindi nila kadalasang ginagawa o sinasabi.\u00a0 Kahit na nakikilala ang mga indibidwal online<\/em>, dahil wala ang kanilang pisikal na presensya, lalong lumalakas ang epekto ng penomenong ito.<\/p>\n

Asynchronicity<\/em>: Di-kadalasang real-time<\/em> o di-nangyayari ora mismo ang mga pag-uusap online<\/em> at dahil dito, mas nagkakaroon ng oras na pag-isipan ng mga tao ang kanilang sinasabi.\u00a0 Dahil din sa delayed<\/em> na pag-uusap na ito, lalo ring napapalapit sa pagsagawa ng mga toxic disinhibition<\/em> ang isang indibidwal.<\/p>\n

Minimization of status and authority<\/em>: Sa buhay, may mga taong mas nakakaangat sa iba, lalo na ang mga taong may kapangyarihan o nasa posisyon ng gobyerno o hirarkiya.\u00a0 Sa cyberspace<\/em>, nababawasan ang impluwensya ng mga taong ito pati na rin ang lebel ng kanilang estado, dahil kapag nasa online space<\/em> ang isang tao, pantay lamang ang relasyon nito sa ibang tao.\u00a0 Sa kadahilanang ito, mas maluwag sa kalooban ng ibang tao na ipahiwatig ang gusto nila at mas may lakas sila ng loob na magpakita ng di-kanais-nais na kilos (Suler 2004).<\/p>\n

Kung susuring mabuti, makikitang may ilang pagkakapareho sa katangian ang mga di-katanggap-tanggap na gawain sa SNS at ang mga deskripsyon ng SS (e.g.<\/em>, bastos na pananalita at panggugulo sa ibang tao).\u00a0 Maaaring dahil sa consensus<\/em> na nakikita ng mga miyembro ng SNS sa kilos ng iba pang miyembro, tulad ng pagpapahiya kapag nakakausap nila ang taong sinasabing matalino kung kaya\u2019t ginagaya o sinusunod nila ang mga ito dahil ito ang sa tingin nilang angkop na kilos.\u00a0 Maaari ring maging sanhi ang online disinhibition effect<\/em> ng kilos ng mga miyembrong ito sapagkat nababawasan ang responsibilidad na kaakibat nito at maaaring tumatangkilik sila sa ideyang hindi repleksyon ng kanilang tunay na pagkatao ang kanilang mga kilos sa internet.<\/p>\n

MGA KONSEPTONG MAAARING MAY KINALAMAN<\/strong>
\nSA SMART-SHAMING<\/em><\/strong><\/p>\n

Maraming konsepto ang maaaring may kinalaman sa SS.\u00a0 Para sa pag-aaral na ito, titingnan ang posibleng relasyon ng SS sa mga katutubong konsepto gaya ng kapwa<\/em> at hiya<\/em> at mga Kanluraning konsepto tulad ng big five personality factors <\/em>at social dominance orientation <\/em>(SDO).<\/p>\n

Kapwa<\/em><\/strong><\/p>\n

Iprinesenta ni Virgilio Enriquez (1978 sa Yacat 2013) ang kapwa <\/em>bilang pangunahing konsepto ng Sikolohiyang Pilipino<\/em> (SP). \u00a0Pagkilala ang kapwa<\/em> sa pagkakaroon ng mga Pilipino ng shared identity<\/em>\u2014kung saan nagiging bahagi ng sarili ang mga tao sa kanyang paligid. \u00a0Sa perspektibo ni Enriquez (1978 sa Yacat 2013), iisa lamang ang konsepto ng \u201cako\u201d at \u201ciba sa akin\u201d at ito ang nagsisilbing kapwa<\/em>: Hindi ako iba sa aking kapwa. \u00a0<\/em>Dagdag naman ni Maharaj Desai (2016), sa konsetpo ng kapwa<\/em>, hindi ibig sabihing dapat magustuhan ng isang indibidwal ang lahat ng tao sa kanyang paligid, kundi magkaroon ng pananagutan sa isa\u2019t isa para sa kapakanan ng nakararami. \u00a0Inihambing din ni Desai (2016) ang kapwa<\/em> sa isang balangay<\/em>, kung saan nakatira ang mga tao sa isang bangka at sa loob nito\u2019y isang maliit na komunidad. \u00a0Kanilang pinapatili ang maayos na relasyon sa isa\u2019t isa upang maiwasan ang gulo at malayo sila sa kapahamakan (e.g.<\/em>, paglubog ng bangka). \u00a0Nailalarawan nito ang konsepto kapwa<\/em> dahil konektado sa isa\u2019t isa at kumikilos bilang isa ang bawat tao sa maliit na komunidad na ito.<\/p>\n

Ayon kina Liane Alampay at Maria Rosanne Jocson (2011) ang kapwa<\/em> ang gumagabay sa mga ugali at kilos ng mga Pilipino, kung saan pinahahalagahan ang respeto sa ibang tao. \u00a0Bunga rin ito ng ideya kung saan katulad at kapantay natin ang ibang tao. \u00a0Ang pag-iisip na hiwalay o hindi kabilang sa kapwa ang isang indibidwal ay nangangahulugang isa siyang indibidwalista at walang kapwa-tao. \u00a0Itinuturing itong masama ng mga Pilipino.\u00a0 Dalawa ang kategorya ng kapwa<\/em> ayon kay Enriquez (Pe-Pua at Protacio-Marcelino 2000): ibang tao<\/em> (IT) at hindi ibang tao<\/em> (HIT). \u00a0Sa mga interaksyon ng mga Pilipino, maaaring mapabilang ang isang tao sa alinmang kategorya at matutukoy ang karampatang kategorya batay sa lebel o antas ng interaksyon nito sa iba. \u00a0Magkaiba ang interaksyon ng isa tao sa mga IT at HIT. \u00a0Halimbawa, ginagamit ang pakikitungo, pakikisalamuha, at pakikisama sa interaksyon sa mga IT habang pakikipagpalagayang-loob, pakikisangkot, at pakikiisa naman ang ginagamit para sa mga HIT.<\/p>\n

May dalawang konseptong kaugay ang kapwa<\/em> batay sa ginawang Panukat ng Kapwa <\/em>ni Jay Yacat (nasa imprenta): egalitarianism<\/em> (EGA) at smooth interpersonal relations<\/em> (SIR). \u00a0Ayon kay Shalom Schwartz (1994), ang EGA ang pagsantabi sa mga pansariling interes para sa pagtataguyod ng kapakanan ng nakararami. \u00a0Kabilang sa mga pagpapahalagang nakakabit sa konseptong ito ang pagkakapantay-pantay (equality<\/em>), katarungang panlipunan (social justice<\/em>), responsibilidad (responsibility<\/em>), at katapatan (honesty<\/em>). \u00a0Ang SIR naman ang sinasabing ugat ng pagiging kolektibista ng mga Pilipino. \u00a0Ayon kay Frank Lynch (1973 sa Alampay at Jocson 2011), ang SIR ang pagnanais ng pagkakaisa at pakikisama sa iba. \u00a0Kasabay nito ang pag-iwas sa mga di-pagkakaintindihan upang hindi masira ang mabuting relasyon ng indibidwal sa ibang tao.<\/p>\n

Dahil bahagi ng Asya ang Pilipinas, hindi maitatangging may bahid ng kolektibismo ang kultura ng mga mamamayan nito. \u00a0Ito, ayon kay Geert Hofstede (2011) ay isang dimensyon ng kultura kung saan napapabilang sa isang in-group<\/em> ang mga taong bahagi ng kulturang ito mula kapanganakan hanggang sa pagtanda. \u00a0Ayon pa rin kay Hofstede (2011), nagbubunga ng pakiramdam ng kahihiyan ang pagsuway sa mga norm ng kulturang ito.<\/p>\n

Hiya<\/em><\/strong><\/p>\n

Ang kahulugan ng hiya <\/em>para kay Lynch (1961 at 1973 sa Pe-Pua at Protacio-Marcelino 2000) ay \u201cang hindi magandang pakiramdam kapag nalaman ng isang tao na nasa posisyon siyang di-katanggap-tanggap o nakagawa ng ibagay na sumusuway sa mga norm ng lipunan\u201d at nararamdaman ito kapag napagtanto ng isang indibidwal na hindi naaayon sa dikta ng lipunan ang ikinilos niya. \u00a0Ayon naman kay Jaime Bulatao (1964 sa Church 1987), ang hiya<\/em> ang pagkaranas ng kakulangan, pagkabalisa, at kawalan ng pagpapahalaga sa sarili. \u00a0Nakabatay ito sa grupo kung saan nabibilang ang isang indibidwal. \u00a0Mararamdaman ang hiya<\/em> kung labag sa pamantayan ng in-group<\/em> ang nagawang kilos. \u00a0Posibleng pagmulan ng hiya<\/em> ang mga sitwasyong nagbubukas sa sarili na maging target ng panghuhusga at pangungutya mula sa ibang tao (Bulatao 1964 sa Clemente et al.<\/em> 2017).<\/p>\n

Nabanggit sa papel ni A. Timothy Church (1987) ang isa sa mga sinabi ni Lee Sechrest (1969 sa Church 1987) na malakas ang amor proprio<\/em> (o personal dignity<\/em>) ng mga Pilipino at masyadong sensitibo pagdating sa kahihiyan. \u00a0Palaging isinasaalang-alang ang magiging bunga ng bawat kilos ng isang tao upang hindi ito maging labag sa pamantayan ng karamihan, kaya\u2019t isang epekto ng hiya<\/em> ang pagpipigil (inhibition<\/em>) tulad ng pangingimi, pag-aatubili o pag-aalinlangan sa pagkilos (Torres 1985 at Jocano 1997 sa Clemente et al.<\/em> 2017).<\/p>\n

May tatlong anyo ng hiya<\/em> na tinalakay sa papel nina Jose Antonio Clemente at mga kasama (2017). \u00a0Kanilang inilarawan ang hiya<\/em> bilang isang damdamin, isang ugali, at isang pagpapahalaga. \u00a0Isang damdamin ang hiya<\/em> o shame<\/em> batay sa depinisyon ni Lynch (1961 at 1973 sa Pe-Pua at Protacio-Marcelino 2000) gaya ng nabanggit nang isa itong negatibong emosyong nararamdaman kapag nalaman ng isang taong lumabag sa dinidiktang kanais-nais ng lipunan ang kanyang kilos o pananalita. \u00a0Ang pagkamahiyain<\/em> naman ay isang ugali (trait<\/em>), isang pattern<\/em> ng pagkilos at pag-iisip na ipinapamalas ng isang inibidwal at madalang magbago-bago sa mga sitwasyon o panahong kinaroroonan ng indibidwal na ito (Nilsson 2014 sa Clemente et al.<\/em> 2017). Panghuli, isang pagpapahalaga ang hiya<\/em> kung saan isa itong pamantayan, prinsipyo o paniniwala na nagsisilbing gabay sa pagkilos ng tao (Schwartz 2006 sa Clemente et al.<\/em> 2017). \u00a0Binigyang-kahulugan din nina Clemente at mga kasama (2017) ang hiya<\/em> bilang paniniwalang nararapat o mahalagang isaalang-alang ang iniisip at nararamdaman ng ibang tao tungkol sa sarili bago ang anumang pagkilos, lalo na sa mga kontekstong may normatibo at moral na implikasyon.<\/p>\n

Bakit pinahahalagahan ng mga Pilipino ang konsepto ng hiya<\/em>?\u00a0 Iginiit nina Clemente at mga kasama (2017) na isa sa mga pangunahing motibasyon nito ang kabutihang-asal\u2014ang pagkilos ng tama o naaayon sa panuntunan ng lipunan. \u00a0Kung gayon, pinagsisikapan ng isang taong may hiya<\/em> ang kumilos nang naaayon sa inaasahan sa kanya ng ibang tao at ng lipunan, mula sa mga kapamilya at kaibigan hanggang sa mga awtoridad at taong makapangyarihan, dahil ito ang tamang gawin.<\/p>\n

Sa pagbuo nina Clemente at mga kasama (2017) ng Panukat ng Hiya bilang Pagpapahalaga<\/em> (PHP), nakita nilang maaaring may dalawang mukha ang hiya<\/em>: ang una ang hiya<\/em> na nakatuon sa pagsasaalang-alang sa nararamdaman at iisipin ng mga itinuturing na HIT o mga taong malapit sa sarili tulad ng pamilya at mga kabigan. \u00a0Ang ikalawa naman ang hiya<\/em> sa IT na nakatuon naman sa ano ang normatibo para sa lipunan, mga nakatataas sa isang tao, mga estranghero, at maging mga taong hindi lubusang kilala (Enriquez 1992 sa Clemente et al.<\/em> 2017).<\/p>\n

Big Five Personality Factors<\/em><\/strong><\/p>\n

Ang big five personality factors<\/em> ang limang dimensyon ng pagkatao na nahahati sa: neuroticism<\/em> (N), extraversion<\/em> (E), openness<\/em> to<\/em> experience<\/em> (O), agreeableness<\/em> (A), at conscientiousness<\/em> (C). \u00a0Batay sa komprehensibong artikulo nina Robert McCrae at Oliver John (1992), ipinapakita ang iba\u2019t ibang katangian at pag-uugali ng mga taong may mataas o mababang lebel ng bawat dimensyon ng big five personality factors <\/em>o mga katangiang kadalasang kaugnay ng mga ito:<\/p>\n

Ang mga taong mababa ang E ay sinasabing tahimik (quiet<\/em>), hindi palaimik (reserved<\/em>), \u00adat mahiyain (shy<\/em>), habang ang matataas ang E ang tipo ng taong dominante (dominant<\/em>), masalita (talkative<\/em>), mahilig makisalamuha sa iba (sociable<\/em>), masigla (energetic<\/em>), at mapagsapalaran (venturesome<\/em>). \u00a0Sinasabi ring ang E (Ewen 1998 sa Popkins 1998) ang interes sa ibang tao at mga pangyayari sa paligid.<\/p>\n

Kapag dimensyong A naman ang pinag-uusapan, sinasabi nina Clemente at mga kasama (2017) na isang inklinasyon ang agreeableness<\/em> tungo sa pagpapanatili ng positibong relasyon sa ibang tao.\u00a0 Ang mga indibidwal na mataas sa dimensyong ito\u2019y kadalasang mataas ang tiwala sa ibang tao (trusting<\/em>); tapat at mapagkakatiwalaan (straightforward<\/em>); may konsiderasyon sa iba; at matulungin (altruistic<\/em>); masunurin, mahinahon, at hindi agresibo (compliant<\/em>); at mapagkumbaba (humble<\/em>).<\/p>\n

Ang C ang trait <\/em>ng pagiging tapat at masipag. \u00a0Nangangahulugan ang pagkakaroon ng mataas na C na ang isang tao\u2019y masusi sa paggawa ng mga bagay (thorough<\/em>), organisado (well organized<\/em>), at nakatuon sa pagkamit ng mga mapapanagumpayan (achievement-oriented<\/em>) (McCrae at John 1992).<\/p>\n

Ang paghahanap ng mga bagong karanasan (seeking for new experiences<\/em>), pagpapalago ng kaalaman (intellectual pursuit<\/em>), pagkamaharaya (imaginativeness<\/em>), at pagkamalikhain (creativeness<\/em>) ang ilan sa katangian ng mga taong may O. \u00a0Bukod pa rito, sinasabi rin ni Nathan Popkins (1998) na tumutukoy ang O sa kahandaan ng isang indibidwal na mag-adjust<\/em> sa mga bagong ideya o sitwasyon.<\/p>\n

Inklinasyong makaramdam ng pagkabahala (anxiety\/distress<\/em>) ang dimensyon ng N. \u00a0Inilarawan nina McCrae at John (1992) ang mga taong mababa ang N bilang kalmado (calm<\/em>), pasensyoso (even-tempered<\/em>), at panatag (unflappable<\/em>). \u00a0Dagdag pa nila, hindi matatag ang emosyon (emotional stability<\/em>) ng mga taong mataas ang N at madali silang maudyokan (impulsive<\/em>) at mababa ang kanilang pagpapahalaga sa sarili (low self-esteem<\/em>).<\/p>\n

Mula sa mga pag-aaral ng mga personality factor<\/em> na ito (Einstein at Lanning 1998 at Abe 2004 sa Skoric et al.<\/em> 2010), makikitang may positibong relasyon ang N at A sa posibilidad ng pagkaramdam ng shame<\/em> o hiya<\/em>, habang negatibo naman ang relasyon nito sa O at E. \u00a0Sa pag-aaral na isinagawa nina Samuel Gosling at mga kasama (2011), kanilang sinuri ang relasyon ng big five personality factors <\/em>sa mga Facebook-related behavior<\/em>. \u00a0Nakita nilang ang E ang may pinakamaraming relasyon sa mga kilos sa Facebook<\/em> tulad ng pagpaparami ng mga kaibigang miyembro at pagkomentaryo sa mga Facebook page<\/em>. \u00a0Pagdating naman sa A, ang mga taong kadalasang tumingin sa kanilang sariling Facebook page<\/em> at maging sa mga Facebook page<\/em> ng ibang miyembro ang may mataas na lebel nito. \u00a0Ang mga taong may mababang lebel ng C ay naglalaan ng mas malaking bahagi ng kanilang oras sa paggamit ng Facebook<\/em>. \u00a0Samantalang ang mga taong may mataas na O naman ang sinasabing mas posibleng makilahok sa iba\u2019t ibang uri ng aktibidad sa Facebook<\/em>.\u00a0 Panghuli, walang nakitang relasyon sa kahit anong Facebook-related behavior<\/em> ang N.<\/p>\n

Nabanggit nina Constantinos Kokkinos at mga kasama (2016) na sa mga nakaraang pag-aaral ng cyberbullying<\/em> sa Facebook<\/em> ng estudyante, napag-alamang ang mga taong madalas na mang-bully<\/em> ay may mababang lebel ng A, C, at O. \u00a0Magkasalungat ang mga nakalap na ebidensya tungkol sa relasyon ng E sa cyberbullying<\/em>. \u00a0May mga mananaliksik na nabanggit sina Kokkinos at mga kasama (2016) na sumusuporta sa pagkakaroon ng mataas na lebel ng E ng mga cyberbully<\/em> (e.g.<\/em>, Baldasare et al.<\/em> 2012) habang may iba namang nagsasabing mababa ang E ng mga ito (Mishna et al.<\/em> 2010). \u00a0Sa kabilang banda, sinasabi ng resulta ng pag-aaral nina Kokkinos at mga kasama (2016) na may negatibong relasyon ang A at cyberbullying<\/em> sa Facebook<\/em> sa parehong lalaki at babae, habang may negatibong relasyon din ang C dito ngunit nakita lamang ito sa kalalakihan. \u00a0Kabilang sa iba pang nabanggit ang relasyon ng O sa mga prosocial online behavior<\/em> (Butt at Phillips 2008 sa Kokkinos et al.<\/em> 2016) na ayon sa kanila\u2019y walang kinalaman sa cyberbullying<\/em>.<\/p>\n

Social Dominance Orientation<\/em><\/strong><\/p>\n

Batay sa social dominance theory<\/em>, may mga aktitud (attitude<\/em>) o saloobin ang mga indibidwal patungkol sa di-pagkakapantay-pantay ng mga grupo sa lipunan o ang tinatawag na SDO (Pratto et al.<\/em> 1994; Ho et al.<\/em> 2015). \u00a0Bukod pa rito, ayon din sa mga may-akda, malaki ang pakinabang sa pag-aaral ng SDO bilang isang kabuuang konsepto dahil nagbibigay ito ng daan upang mapalalim pa ang kaalaman tungkol sa saloobin at ugali ng isang grupo at ang interaksyon nito sa iba pang grupo.<\/p>\n

Sa papel ni Allan Bernardo (2013), kanyang ipinakitang may mga nagsasabing may kaugnayan ang SDO sa generalized prejudice<\/em> (Duckitt at Sibley 2007 at McFarland 2010 sa Bernardo 2013). \u00a0Bilang karagdagan, sinasabi ring nagbunga ang kasaysayan ng Pilipinas bilang kolonya ng ibang bansa ng hindi pantay na relasyon sa pagitan ng mga tao na nananatili magpahanggang sa ngayon.\u00a0 Nagsisilbi itong patunay na mayroong SDO ang mga Pilipino (Bernardo 2013). \u00a0Ang EGA ay paniniwalang dapat pantay-pantay ang pagtrato sa lahat ng tao at sinasabing may negatibong relasyon ito sa SDO (Pratto et al.<\/em> 1994; Sidanius et al.<\/em> 2000). \u00a0Nakitang may kaugnayan ang paniniwala sa EGA sa mababang lebel ng prejudice<\/em> (Perkins 1992 at Monteith at Walters 1998 sa Bernardo 2013), habag may iba namang nagsasabing napapababa ng EGA ang lebel ng prejudice<\/em> (Crandall at Eshleman 2003 sa Bernardo 2013).\u00a0 Inilarawan ng resulta ng pag-aaral ni Bernardo (2013) ang mga Pilipino na walang negatibong relasyon ang SDO at EGA, ngunit sinasabi ng ibang pag-aaral sa ibang bansa na magkasalungat ang dalawang ito.<\/p>\n

Bumuo sina Arnold Ho at mga kasama (2015) ng isang panukat ng SDO na tinatawag na Social Dominance Orientation Scale 7 – Short Form<\/em> (SDO7s). \u00a0Mayroon itong dalawang dimensyong iprinesenta nina Ho at mga kasama (2012 sa Ho et al.<\/em> 2015): dominance subdimension <\/em>(SDO-D) at egalitarianism subdimension<\/em> (SDO-E).\u00a0 Ang SDO-D ang paniniwala ng mga tao sa pagdodomina ng kanilang group sa hirarkiya at kanilang inaapi ang mga grupong nasa ibaba.\u00a0 Samantala, ang SDO-E naman ang pagtutol sa pagkakapantay-pantay ng mga grupo. \u00a0Sa malawakang pagsusuri nina Nour Kteily at mga kasama (2016) kung saan nagsagawa sila ng walong pag-aaral na isinaalangalang ang lahi (race<\/em>), kasarian (gender<\/em>), at uri (class<\/em>), kanilang nakitang maraming taong naniniwalang dapat magkaroon hirarkiya sa lipunan. \u00a0Sa pagsusuri naman nina Kirsti Jylh\u00e4 at mga kasama (2016) sa SDO at epekto nito sa pagtanggi ng mga tao sa bansang Brazil at Sweden na mayroon climate change<\/em>, nakitang ang kalalakihang may konserbatibong pulitikal na pananaw ang mataas ang posibilidad na itanggi ito kumpara sa kababaihang may kaparehong pananaw. \u00a0Sa parehong pag-aaral, ginamit ang SDO7s bilang pangunahin o isa sa kanilang instrumento at sinuri ang SDO sa kabuuan nito.<\/p>\n

PAG-AARAL SA SMART-SHAMING<\/em><\/strong><\/p>\n

Ang mga limitasyong nakita sa mga pananaliksik sa Facebook<\/em> na nabanggit sa pagsusuri nina Wilson at mga kasama (2012), ang pagkakaroon ng mga negatibong aspekto ng SNS na sinabi nina Anderson at mga kasama (2012), at ang unti-unting paglaganap ng SS sa mga SNS, ang mga nag-udyok sa mananaliksik na isagawa ng kasalukuyang pag-aaral.<\/p>\n

Gumamit ang pananaliksik ng disenyong mixed methods <\/em>na may dalawang pag-aaral upang mas mapalalim pa ang pag-unawa sa konsepto ng SS.\u00a0 Nakatuon ang unang pag-aaral sa pagsagot sa mga tanong na \u201cAnu-ano ang mga pagkilos online<\/em> na maaaring matawag na matalino?\u201d at \u201cAno ang smart<\/em>–shaming<\/em>? sa pamamagitan ng panuklas na panayam (exploratory interview<\/em>) ng mga Facebook user<\/em> na naranasan nang ma-smart-shame<\/em>. \u00a0Ito\u2019y upang makalikha ng pormal na depinisyon ng SS at upang makabuo rin ng deskripsyon nito, paglalarawan sa mga gumagawa nito, mga kadalasang target ng SS, at mga epekto sa mga nakaranas nito. \u00a0Sa ikalawang pag-aaral, nagsagawa ng isang online survey<\/em> upang malaman ang relasyon ng mga konseptong tinalakay sa SS. \u00a0Ang teorya ng kapwa<\/em> (Enriquez 1978 sa Yacat 2013), konsepto ng hiya<\/em> (Enriquez 1992; Clemente et al.<\/em> 2017), big five personality factors, <\/em>SDO (Ho et al.<\/em> 2015), pati na rin ang mga negatibong kilos sa SNS [negative social media behaviors <\/em>(NSMB<\/em>)] ang titingnan ang relasyon sa SS.\u00a0 Para sa ikalawang pag-aaral, susuriin ang mga posibleng relasyon ng SS sa mga konseptong ito.<\/p>\n

Nabanggit nina Alampay at Jocson (2011) na nagsisilbing gabay ang konsepto ng kapwa<\/em> sa pag-uugali at pagkilos ng mga Pilipino. \u00a0Dahil dito, kung naniniwala sa kapwa<\/em> ang isang tao, pahahalagahan nito ang respeto sa iba. \u00a0Mukhang sa paggawa ng SS, hindi nabibigyang-halaga ang respeto sa iba dahil sa mga negatibong sinasabi ng mga tao sa matatalinong indibidwal.\u00a0 Sa mas ispesipikong aspekto, nakatuon ang EGA sa pagtataguyod ng kapakanan ng iba kaysa sa sariling interes.\u00a0 Taliwas naman ito sa nakikitang ideya sa SS kung saan posibleng mas may prayoridad sa mga taong gumagawa nito ang sariling interes (mahugot pababa ang mga itinuturing na elitista). \u00a0Sa kabilang dako, mukhang magkasalungat din ang SIR at SS dahil hindi binibigyang-atensyon ng mga taong gumagawa ng SS ang pakikisama<\/em> sa iba at ang pagsasabi ng mga negatibong bagay sa iba\u2019y hindi nakakatulong sa mabuting relasyon sa pagitan nila at ng mga biktima ng SS. \u00a0Kaya naman may posibilidad na may kaugnayan ang EGA at SIR sa SS:<\/p>\n

H1: Magkakaroon ng relasyon sa SS ang kapwa<\/em> at dalawang dimensyon nito (EGA\/SIR).<\/p>\n

Ang hiya<\/em> ang nagiging gabay sa mga kilos ng isang tao upang sumang-ayon siya sa dikta ng lipunan ayon kina Clemente at mga kasama (2017) at ito ang isa sa mga pangunahing layunin ng hiya<\/em>. \u00a0Ipinapakita nitong mas maingat sa pagsasagawa ng mga kilos ang mga taong sinasabing may<\/em> hiya<\/em>. \u00a0Sa madaling sabi, may mababang probabilidad na gumawa ng hindi kanais-nais o hindi nararapat ang mga may hiya<\/em> (Clemente et al.<\/em> 2017). \u00a0Maaaring ituring na isang kilos na labag sa pamantayan ng lipunan ang SS dahil ang paggawa nito\u2019y hindi kanais-nais gawin sa iba. \u00a0Batay rito, maaari ring may kaugnayan ang hiya<\/em> at SS:<\/p>\n

H2: Magkakaroon ng relasyon sa SS ang hiya<\/em> at ang dalawang dimensyon nito (HIT\/IT).<\/p>\n

Iminungkahi nina Skoric at mga kasama (2010) na importanteng malaman ang pagkatao ng mga taong nag-aambag sa mga online shaming website<\/em> upang malaman kung sinu-sino ang may mataas na posibilidad na gumawa at sumali sa ganitong aktibidad. \u00a0Sinasabi pang mas maiintindihan natin ang shame<\/em> kung susuriin ito gamit ang lente ng big five personality factors<\/em> (Einstein at Lanning 1998 sa Skoric et al.<\/em> 2010).<\/p>\n

Matapos ang pagpresenta sa mga depinisyon, katangian, at kaugnay na pag-aaral tungkol sa big five personality factors<\/em>, napili ng mananaliksik na suriin ang kaugnayan ng E, A, at N sa SS at hindi naman isama ang C at O. \u00a0Kung ang mga kahulugan ang pagbabatayan, mukhang walang kinalaman ang C sa nasabing konsepto dahil nakapokus ang trait<\/em> na ito sa pagiging masipag at pagiging organisado. \u00a0Hindi rin isasali ang O sa pag-aaral dahil mas tumatalakay ito sa trait<\/em> ng taong naghahanap ng mga bagong karanasan at pagiging malikhain, na mukhang wala ring relasyon sa SS. \u00a0Sa kabilang banda, maaaring alamin kung may relasyon ang E at SS dahil kung titingnan, may posibilidad na ang mga taong may mataas na E ay mas maaaring magsabi ng kanilang naiisip lalo na sa mga SNS. \u00a0Maaari ring pag-aralan ang A dahil mukhang ang mga taong gumagawa ng SS, batay sa mga deskripsyon ng mga artikulo, ay may pagkaagresibo at maaaring hindi rin sila umiiwas sa mga di-pagkakasundo dahil mukhang sila mismo\u2019y parte nito. \u00a0Kaya naman maaaring magtulak sa isang taong isagawa ang SS ang pagkakaroon ng mababang lebel ng A. \u00a0Pagdating naman sa relasyon ng SS at N, mukhang gaya rin ng A at E, maaaring makita rin ito sa mga taong gumagawa nito dahil maaaring hindi stable<\/em> ang kanilang mga emosyon. \u00a0Pwede ring makita ang pagiging impulsive<\/em> at kaugnayan nito sa SS dahil may posibilidad na hindi nila makontrol ang kanilang impluse<\/em> kaya sila nakakagawa ng SS:<\/p>\n

H3: Mayroong relasyon ang E, A, at N ng big five personality factors<\/em> sa SS.<\/p>\n

Nabanggit nina Ho at mga kasama (2015) na bagama\u2019t may dalawang dimensyon ang SDO, mainam na pag-aralan muna ito bilang isang buong konsepto lalo na kung hahanapan ito ng relasyon sa iba pang konsepto. \u00a0Kanila ding binanggit na magbibigay-daan sa mga mananaliksik ang SDO7s na mas lalo pang maintindihan ang mga hirarkiya at mga saloobin ng mga indibidwal tungkol dito. \u00a0Kung susuriin, tumutukoy ang SDO sa saloobin ng mga taong naniniwala sa hirarkiya at ang SS nama\u2019y isang kilos upang mapababa ang lebel ng mga taong itinuturing na elitista\u2014mga tao nasa itaas ng hirarkiya. \u00a0Kung gustong ipahiya ng mga taong gumagawa ng SS ang matatalinong tao at iparamdam sa kanilang hindi sila angat sa kanila, ibig sabihin, may saloobin ang mga taong itong mayroon ngang di-pagkakapantay-pantay sa lipunan. \u00a0Kung gayon, may posibilidad na may kaugnayan sa paggawa ng SS ang SDO ng mga tao:<\/p>\n

H4: Magkakaroon ng relasyon sa SS ang SDO.<\/p>\n

Susubukin ding tingnan ang posibilidad ng pagkakaroon ng relasyon ng SS at mga di- katanggap-tanggap na kilos sa SNS na binanggit nina Hooper at Kalidas (2012) dahil sa nakitang pagkakatulad ng katangian ng dalawa. \u00a0Tatawagin sa pag-aaral na nitong NSMB ang mga ito:<\/p>\n

H5: Magkakaroon ng relasyon ang NSMB at SS.<\/p>\n

UNANG PAG-AARAL: PENOMENON NG SMART-SHAMING<\/em><\/strong>
\nAYON SA MGA NAKARANAS NITO<\/strong><\/p>\n

Mga Kalahok<\/em><\/strong><\/p>\n

May walong (8) taong boluntaryong lumahok sa panayam, may edad mula labingwalo (18) hanggang tatlumpu\u2019t apat (34).\u00a0 Gumamit ng snowball sampling<\/em> upang makakalap ng mga posibleng kalahok sa pag-aaral, nang wala nang matukoy ang mga nakapanayam ng mananaliksik na posibleng iba pang maaaring maging kalahok, gumamit naman ng purposive sampling<\/em> upang makahanap ng iba pa.\u00a0 Pawang mga Pilipinong gumagamit ng Facebook<\/em> ang mga kalahok kung saan nagbahagi sila ng kanilang karanasan tungkol sa SS.\u00a0 Ang ilan sa kanila\u2019y mga taong direktang nakaranas nito habang ang iba nama\u2019y may karanasang di-direkta o pagkakasaksi sa pag-smart-shame<\/em> ng ibang tao.\u00a0 Pinalitan ng mga alyas ang pangalan ng mga kalahok at ito ang mga pangalang ginamit sa kinasapitan ng pananaliksik: Aia, Luz, Dean, Lira, Sam, Mia, Brie, at Gels.<\/p>\n

Mga Materyal<\/em><\/strong><\/p>\n

Online Semi-Structured Interview<\/em><\/p>\n

Nagbibigay ang semi-structured<\/em> at unstructured interviews<\/em> ng kalayaan sa mga kalahok na ibahagi ang kanilang karanasan (Mishler 1986 at Murray at Sixsmith 1998 sa Kazmer at Xie 2008).\u00a0 Nagpapahintulot ito sa mananaliksik na tuklasin ang mga kahulugan ng mga karanasang ito pati na rin ang mga ideyang nakalakip dito.\u00a0 Sa kadahilanang ang SS ay naobserbahan online<\/em>, naisip ng mananaliksik na gawin ding online<\/em> ang panayam.\u00a0 Dahil ito sa contextual naturalness<\/em> kung saan maaaring gamitin ng kalahok ang wikang kanilang ginagamit sa pang-araw-araw (Mann at Stewart 2002 at Shuy 2002 sa Kazmer at Xie 2008).\u00a0 Iniulat din nina Thorsten Gruberat mga kasama (2008) na mas maginhawa at masaya sa mga online<\/em> na panayam ang mga kapanayam at mas nagbibigay sila ng detalye sa kanilang mga sagot.<\/p>\n

Facebook Chat\/Messenger<\/em><\/p>\n

Ipinakita nina Stefan Stieger at Anja G\u00f6ritz (2006) na ang paggamit ng mga Instant Messenger<\/em> (IMs) (kung saan may Facebook Chat\/Messenger<\/em> ang Facebook<\/em>) sa pakikipanayam ay mas madaling maisagawa dahil mas mababa ang maaaring magawang pagkakamali sa transkrip sapagkat ang chat log<\/em> na mismo ang gagamitin bilang transkrip.\u00a0 Sinasabi ring mas naibabahagi ng mga kalahok ang kanilang saloobin sa isang online environment<\/em> kumpara sa tradisyunal na panayam (Hanna et al.<\/em> 2005 sa Gruber et al.<\/em> 2008).\u00a0 Nababawasan ang mga sagabal na kaakibat ng tradisyunal na panayam tulad ng impluwensya ng tagapanayam, dami ng trabaho (pagkuha ng iskejul at pakikipagkita sa kalahok, pag-aayos ng lugar ng interbyu, pagsasalin ng transkrip, at iba pa), at gastusin sa pagsasagawa ng panayam sa isang online environment<\/em> (Gruber et al.<\/em> 2008).<\/p>\n

Pagsasagawa ng Pananaliksik<\/em><\/strong><\/p>\n

Matapos matukoy ang mga kalahok, ipinakilala ng mananaliksik ang kanyang sarili sa kanila.\u00a0 Ipinaalam sa kanila ang layunin, metodo, tungkulin ng mananaliksik at kalahok, saklaw ng mga katanungan, at abiso ng pagiging kompidensiyal ng kanilang personal impormasyon.\u00a0 Sinagot din ang kanilang katanungan bago mag-umpisa ang panayam.\u00a0 Humingi rin ng pahintulot sa kanilang paglahok ang mananaliksik sa pamamagitan na pagpapadala sa kanila ng kopyang PDF ng pahayag ng malay na pag-sang-ayon sa paglahok (informed<\/em> consent form<\/em>) at matapos nila itong basahin, kanilang ibinigay ang berbal na pagpayag.\u00a0 Inihanda ang unang katanungan upang mapalagay ang loob ng kalahok at upang magkaroon ng maayos na daloy na usapan.\u00a0 Idinaos ang buong panayam sa Facebook Chat\/Messenger<\/em> at nagkaroon ng kalayaan ang mga kalahok na gamitin ang wikang nais nilang gamitin.\u00a0 May katanungang ibinigay na tungkol sa ugaling pangmatalino na nakikita online<\/em> at sa SS.\u00a0 Matapos nito, kung sa tingin ng mananaliksik hindi malinaw ang sagot, may mga follow-up<\/em> na pagtatanong sa kalahok upang magkaroon ito ng kalinawan.\u00a0 Sa lahat ng ito, binigyan ng mananaliksik ang mga kalahok ng sapat na panahon para sagutin ang lahat ng katanungan.\u00a0 Matapos sagutin ang lahat ng nakahandang tanong, dine-brief<\/em> ang bawat kalahok at pinasalamatan sila sa kanilang oras.<\/p>\n

Nagsilbing transkrip ang chat log<\/em> at sinuri ito gamit ang thematic analysis<\/em>.\u00a0 May basbas mula sa mga kalahok na gamitin ang mga transkrip upang suriin ng mananaliksik.<\/p>\n

Ang mga sumusunod ang naging proseso ng pag-analisa ng nakalap na datos:<\/p>\n