{"id":195,"date":"2013-09-03T08:14:38","date_gmt":"2013-09-03T08:14:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/?p=195"},"modified":"2014-09-04T04:44:47","modified_gmt":"2014-09-04T04:44:47","slug":"diwa-e-journal-tomo-1-bilang-1-nobyembre-2013-sikolohiyang-pilipino-sikolohiyang-maka-filipino-ang-ambag-ni-virgilio-g-enriquez-sa-pagsusulong-ng-wikang-filipino-sa-sikolohiya","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/diwa-e-journal-tomo-1-bilang-1-nobyembre-2013-sikolohiyang-pilipino-sikolohiyang-maka-filipino-ang-ambag-ni-virgilio-g-enriquez-sa-pagsusulong-ng-wikang-filipino-sa-sikolohiya\/","title":{"rendered":"[DIWA E-Journal Tomo 1, Bilang 1, Nobyembre 2013] Sikolohiyang Pilipino, Sikolohiyang Maka-Filipino: Ang Ambag ni Virgilio G. Enriquez sa Pagsusulong ng Wikang Filipino sa Sikolohiya"},"content":{"rendered":"

Jayson D. Petras<\/strong>
\nDepartamento ng Filipino at Panitikan ng Pilipinas
\nUniversity of the Philippines (UP), Diliman, Quezon City<\/p>\n

Kasabay ng panahon ng makabayang protesta, saksi ang dekada \u201870\u00a0 sa mainit na usaping pangwikang dulot ng nalikhang tensyon sa nakaraan hinggil sa akusasyong pagpapalaganap ng \u201cpuristang Tagalog\u201d bilang wikang pambansa (Almario 1997).\u00a0 Nagbunsod ito ng kamalayan sa higit na bukas at mapagbuong wikang pambansa na tatawaging \u201cFilipino,\u201d ayon sa atas ng Konstitusyong 1973.\u00a0 Sa ganitong kaligirang panlipunan, isang maalab na pagtugon naman sa \u201cPilipinisasyon ng Agham Panlipunan\u201d ang pagkasilang sa Sikolohiyang Pilipino sa akademiya na ipinakilala ni Dr. Virgilio G. Enriquez (Rodriguez-Tatel 2008).\u00a0 Mula rito, maituturing na halos kasintada ng mapanlahat na konseptwal na \u201cwikang Filipino\u201d ang isinusulong na mapagpalayang \u201cSikolohiyang Pilipino.\u201d<\/p>\n

Ang kapwa pagsisimula at pag-iral ng wikang Filipino at Sikolohiyang Pilipino ay patunay ng pagiging mahahalagang elemento ng mga ito sa pagsusulong ng kamalayang makabayan.\u00a0 Sa ganitong katunayan, si \u201cDoc E\u201d ay hindi lamang naging tagapagtaguyod ng Sikolohiyang Pilipino bagkus maging ng wikang P\/Filipino at ang proseso ng intelektwalisasyon nito sa akademiya.\u00a0 Naniniwala siyang sa wika ng mamamayan nakapaloob ang mahahalagang aspekto ng kanyang pag-iisip at pananaw (Enriquez at Alfonso 1980), isang katotohanang hindi kayang saklawin ng Ingles sapagkat hindi ito nakaugat sa Kapilipinuhan.\u00a0 Sa kabila nito, taliwas ang nagaganap sa akademiya.\u00a0 Nakita niya ang misedukasyong umiiral sa mga unibersidad dulot ng pagtangkilik nito sa wikang Ingles at kadikit nito, ang pagtalima sa interes at kulturang Anglo-Amerikano.\u00a0 Patunay rito ang maling pananaw na nalikha sa mga konseptong gaya ng \u201chiya,\u201d \u201cbahala na,\u201d \u201cpakikisama,\u201d at \u201cutang na loob\u201d (Enriquez 1981).<\/p>\n

Dahil sa diglosikong sitwasyon sa pagitan ng wikang Ingles at wikang P\/Filipino kasama ang mga wika sa Pilipinas, naging masigasig si Doc E sa pagdadalumat, pagbubuo, at pagsasalin ng mga materyales sikolohikal sa wikang Pilipino simula sa kanyang pagdating mula sa pag-aaral sa Estados Unidos ng Amerika noong 1971 (Pe-Pua at Protacio-Marcelino 2002).\u00a0 Kasabay nito, dinokumento rin niya at ng kanyang mga kasamahan ang mga pananaliksik na nasusulat sa mga katutubong wika at diyalekto.\u00a0 Tinatayang higit sa 10,000 sanggunian hinggil sa sikolohiya, kasaysayan, kultura, at sining ng mga Pilipino na nasa wikang Filipino ang nakalap ng Sikolohiyang Pilipino mula 1976 (Enriquez 1992; Pe-Pua 2005) at patuloy pa itong dumarami dulot ng paggamit ng mga katutubong lapit at konsepto sa mga pananaliksik hindi lamang sa sikolohiya kundi maging sa larangan ng Araling Pilipino (Rodriguez-Tatel 2008).<\/p>\n

Sa adbokasiyang tangan ni Doc E, masasabing naging kadikit at impluwensiyal din siya sa mga adhikain at programa ng University of the Philippines (UP) Departamento ng Filipino at Panitikan ng Pilipinas<\/em> (DFPP).\u00a0 Taong 1983 nang matapos niya ang kanyang tesis na pinamagatang Ang Pagsusulat at Paglalathala sa Wikang Filipino sa mga Piling Larangan ng Sikolohiya<\/em> para sa digring M.A. Filipino.\u00a0 Isang mahalagang dokumento ito partikular sa mga mag-aaral ng Pagpaplanong Pangwika dahil pumapaloob ito sa proseso ng elaborasyon o pagpapaunlad sa wikang Filipino sa disiplina ng sikolohiya.\u00a0 Gayundin, sa pakikipag-ugnayan kay Dr. Lilia F. Antonio, propesor sa DFPP, sa pagtitipon ng mga saliksik tungkol sa sikolohiya ng wika, nagsimulang ituro ang Filipino 195 o Sikolohiya ng Wikang Filipino sa DFPP noong Hunyo 1981.\u00a0 Mula sa pagiging seminar, ganap itong naging regular ng kurso ng DFPP nang marebisa ito noong Agosto 3, 1991 (Antonio 2000).<\/p>\n

Hindi matatawaran ang naging ambag ni Doc E sa pagtataguyod ng wikang Filipino.\u00a0 Isa siya sa mga naging tagapaghawan ng landas sa mga pananaliksik gamit ang pambansa at mga katutubong wika.\u00a0 Tumugon siya sa panawagan ng fungksyunal na pagpapalaganap nito sa akademiya tungo sa pagtibag sa \u201ctoreng garing\u201d ng mga sikolohista at maging ng iba pang disiplina.\u00a0 Sa kasalukuyan, makikita ang naipunlang kaisipan ni Doc E sa mga tagapagtaguyod ng Sikolohiyang Pilipino sa patuloy na pagsalunga sa gahum ng Westernisasyon at globalisasyon.\u00a0 Patunay rin dito, naglalagak ng panibagong muhon sa kasaysayan ng Sikolohiyang Pilipino ang Pambansang Samahan sa Sikolohiyang Pilipino<\/em> (PSSP) sa pagbubuo nito ng patakarang pangwika, isa sa mga una kundi man ang nauna sa mga propesyunal na organisasyon sa bansa na pormal na nagtatakda sa bisa ng wikang Filipino.<\/p>\n

Sanggunian<\/strong><\/p>\n

Almario, V.S. (1997).\u00a0 Tradisyon at wikang Filipino<\/em>.\u00a0 Quezon City: University of the Philippines Sentro ng Wikang Filipino.<\/p>\n

Antonio, L.F. (2000, Agosto).\u00a0 Mga malikhaing lapit sa pagtuturo ng sikolohiya ng wikang Filipino.\u00a0 Nasa L.F. Antonio at L. Tiamson-Rubin (mga pat.), Sikolohiya ng wikang Filipino<\/em>.\u00a0 Quezon City: C&E Publishing, Inc., 2003, 31-49.<\/p>\n

Enriquez, V.G. (1981).\u00a0 Nanganib nga ba ang sikolohiyang Pilipino dahil sa wikang Ingles?\u00a0 Nasa L.F. Antonio at L. Tiamson-Rubin (mga pat.), Sikolohiya ng wikang Filipino<\/em>.\u00a0 Quezon City: C&E Publishing, Inc., 2003, 50-58.<\/p>\n

Enriquez, V.G. (1992).\u00a0 From colonial to liberation psychology; The Philippine experience.\u00a0 <\/em>Quezon City: University of the Philippines Press.<\/p>\n

Enriquez, V.G. at A.B. Alfonso (1980).\u00a0 Ang pananaw sa buhay at weltanschauung na mahihiwatigan sa sikolohiya ng wikang Tagalog.\u00a0 Nasa L.F. Antonio, A.G. Ramos, at A. Albano-Abiera (mga pat.), Mga babasahin sa sikolinggwistikang Filipino<\/em>.\u00a0 Quezon City: C&E Publishing, Inc., 2011, 77-92.<\/p>\n

Pe-Pua, R. (2005).\u00a0 Kros-katutubong perspektibo sa metodolohiya: Ang karanasan ng Pilipinas.\u00a0 Binhi<\/em>, 2 (1).<\/p>\n

Pe-Pua, R. at Protacio-Marcelino, E. (2002).\u00a0 Sikolohiyang Pilipino: Pamana ni Virgilio G. Enriquez.\u00a0 Binhi<\/em>, 1 (1).<\/p>\n

Rodriguez-Tatel, M.J.B. (2008, Hulyo 23-26).\u00a0 Araling Pilipino\/Pilipinolohiya\/Philippine studies sa wikang Filipino: Mulang lenteng kolonyal tungo sa pagdalumat mula sa loob.\u00a0 Di-nalathalang papel, 8th<\/sup> International Conference on Philippine Studies, Philippine Social Science Center, Diliman, Quezon City.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jayson D. Petras Departamento ng Filipino at Panitikan ng Pilipinas University of the Philippines (UP), Diliman, Quezon City Kasabay ng panahon ng makabayang protesta, saksi ang dekada \u201870\u00a0 sa mainit na usaping pangwikang dulot ng nalikhang tensyon sa nakaraan hinggil …<\/p>\n

[DIWA E-Journal Tomo 1, Bilang 1, Nobyembre 2013] Sikolohiyang Pilipino, Sikolohiyang Maka-Filipino: Ang Ambag ni Virgilio G. Enriquez sa Pagsusulong ng Wikang Filipino sa Sikolohiya<\/span> Read More »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/195"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=195"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/195\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":301,"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/195\/revisions\/301"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=195"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=195"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=195"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}