{"id":1103,"date":"2018-11-27T07:16:00","date_gmt":"2018-11-27T07:16:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/?p=1103"},"modified":"2020-12-09T07:45:36","modified_gmt":"2020-12-09T07:45:36","slug":"diwa-e-journal-tomo-6-nobyembre-2018-kuwentong-katatagan-at-pagbangon-danas-at-pakahulugan-sa-disaster-at-family-resilience-ng-ilang-disaster-survivors-sa-albay","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/diwa-e-journal-tomo-6-nobyembre-2018-kuwentong-katatagan-at-pagbangon-danas-at-pakahulugan-sa-disaster-at-family-resilience-ng-ilang-disaster-survivors-sa-albay\/","title":{"rendered":"[DIWA E-Journal Tomo 6, Nobyembre 2018] Kuwentong Katatagan at Pagbangon: Danas at Pakahulugan sa Disaster at Family Resilience ng Ilang Disaster Survivors sa Albay"},"content":{"rendered":"\n

Nephtaly Joel B. Botor<\/strong>
Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao
University of the Philippines (UP), Los Ba\u00f1os, Laguna<\/p>\n\n\n\n

Jaclyn Marie L. Cauyan<\/strong>
Kolehiyo ng Edukasyon
University of the Philippines (UP), Diliman, Quezon City<\/p>\n\n\n\n

Abigail P. Del Puerto<\/strong>
Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc.<\/p>\n\n\n\n

Abstrak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sa pamamatnubay (counseling), napakahalaga ang pag-unawa sa taal na pagpapakahulugan ng pinapatnubayan (counselee) hinggil sa mga konstrak na nais pag-ibayuhin ng isang interbensiyon o programa. Hinihikayat ang tagapamatnubay (counselor) na maging mulat sa mga pananaw ng kaniyang pinapatnubayan upang maging lapat ang mga metodong kaniyang ginagamit. Kung kaya, tungo sa pagbuo ng isang pampamayanang counseling program <\/em>na nagnanasang paunlarin ang family resilience<\/em> ng mga mag-anak na survivor <\/em>ng disaster<\/em>, nilayon ng pag-aaral na ito na unawain ang pagpapakahulugan ng mga kalahok sa konsepto ng family resilience<\/em>\u2014konstrak na tumutukoy sa proseso ng pagbangon ng isang mag-anak mula sa pagkakalugmok sa krisis(Walsh, 1996, 2002). Batay sa ginawang focus group discussions <\/em>kasama ang 15 nanay (edad 37 hanggang 57 taong gulang) at walong kabataan (apat na babae; edad 15 hanggang 20 taong gulang) sa isang resettlement<\/em> area sa Albay, naisalarawan ang disaster<\/em> bilang hamon na nagdudulot ng karagdagang pangangailangan sa pamilya at ng disequilibrium<\/em> sa mga prosesong pampamilya. Samakatuwid, ang family resilience<\/em> ay maaring tingnan bilang isang proseso kung saan ang mag-anak na humaharap sa hamon ay umuusad mula sa krisis patungo sa stability\/equilibrium\/homeostasis<\/em>, habang tinitimbang ang mga materyal at di-materyal na salik-pananggalang o protective factors<\/em> (i.e., katangian, abilidad, iba pang resources<\/em>) at mga salik na mapanganib o risk factors<\/em> (i.e., pre-disater demands<\/em>, adversity-specific demands<\/em>) sa loob at labas ng pamilya, na siyang nagiging daan upang magkaroon ng positibong pagbabago (i.e., pagbibigay-kabuluhan, pagkaya, pagkatuto, positibong samahan) sa katangian at daynamiks ng pamilya.<\/p>\n\n\n\n

Mga Susing Salita: pamilya, family resilience, katatagan, pagbangon<\/em><\/p>\n\n\n\n

Abstract<\/strong><\/p>\n\n\n\n

In counseling, it is essential to understand how counselees make sense of the constructs being aimed at by the counseling intervention. Counselors are encouraged to be aware of their counselee\u2019s views to be able to appropriate methods that are responsive of the counselee\u2019s realities. Hence, towards the development of a community-based counseling program which focuses on fostering family resilience among disaster survivors, the present study aimed to explore participants\u2019 conceptualization of family resilience, a construct pertaining to families\u2019 ability to bounce back from an adversity (Walsh, 1996, 2002). Based on the narratives derived from a series of focus group discussions conducted with 15 mothers (age range: 37 to 57 years old) and eight adolescents (four females; age range: 15 to 20 years old) from a resettlement area in Albay, typhoon-related disaster was depicted as an adversity which brings forth adversity-specific demands and which places the family in a state of disequilibrium. Hence, in the context of disaster, family resilience may be defined as a process wherein a family experiencing an adversity journeys from crisis to stability\/equilibrium\/homesostasis while balancing protective and risk factors, which leads to positive change (i.e., meaning-making, coping, learning, positive family relationship) in family characteristics and dynamics.<\/p>\n\n\n\n

Keywords: family, family resilience, katatagan, pagbangon<\/em><\/p>\n\n\n\n

INTRODUKSIYON<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ang Pilipinas ay isa sa mga pangunahing bansa sa mundo na pinakananganganib sa mga bagyo at iba pang natural na kalamidad (Garschagen, et al., 2015). Ang mga bagyo, daluyong, baha at iba pang climatic hazards<\/em> ay higit na malakas at madalas sa kasalukuyan at ang mga ito ay nagdudulot ng pagkawala ng buhay at mga ari-arian. Hindi lingid sa ating mga Pilipino ang ganitong mga panganib. Naranasan natin ang mga pinakamasisidhing kalamidad na dulot ng napakalalakas na bagyo tulad nina Glenda(Rammasun), Pablo (Bolpha)at Yolanda <\/em>(Haiyan).<\/p>\n\n\n\n

Sa gitna ng mga kalamidad, unang natutugunan ang pagsasaayos ng nasirang mga bahay, gusali at iba pang imprastraktura sapagkat ito ang kapansin-pansin, subalit alam natin na hindi lamang pisikal ang epekto ng mga kalamidad kundi saykososyal1 (Ladrido-Ignacio, 2011; Ladrido-Ignacio, 2006). Ang mga disaster <\/em>na dulot ng mga climatic hazard ay banta sa kagalingan at kalusugan ng mga indibidwal at mag-anak sa mga komunidad, lalo na sa mga lugar na bulnerable at marhinalisado (United Nations Children\u2019s Fund [UNICEF], 2012). Pinaiigting ng katotohanang ito ang mga panawagan at inisyatibo tungo sa pagpapatatag ng mga tahanan, komunidad at bansa (Department for International Development, 2011) at sa pagbubuo ng mga sistemang may kakayahang manindigan, manatili, at makabangon sa gitna ng mga kalamidad (United Nations \/International Strategy for Disaster Reduction [UN\/ISDR], 2007), hindi lamang sa aspeto ng pisikal na imprastruktura kundi pati na rin sa aspetong saykososyal.  Sa bahaging ito ng diskurso hinggil sa disaster<\/em>, lumulutang ang konsepto ng resilience.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Konsepto ng Resilience<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ang resilience<\/em> ay isang konstrak na iniuugnay sa kakayahang batahin ang mga krisis o hamon o kaya\u2019y makabangon mula sa mga ito (Walsh, 1996, p. 1). Ito ay tinitingnan din bilang isang proseso ng positibong pag-aangkop o adaptation<\/em> sa gitna ng mga hamon, trauma<\/em>, trahediya o panganib (American Psychological Association, 2017, p. 1). Bilang isang sikolohikal na konstrak, unang ginamit ang konsepto ng resilience<\/em> sa sa mga pag-aaral hinggil sa schizophrenia<\/em> (Garmezy, 1973).<\/p>\n\n\n\n

Sa kasalukuyan, may tatlong pangunahing pagtanaw sa konsepto ng resilience<\/em>: (a) bilang katangian o trait<\/em>, (b) bilang hantungan o outcome<\/em> ng pag-aangkop sa gitna ng ng mga hamon sa buhay at (c) bilang kakayahan o ability<\/em> na makabangon (Hu, Zhang, & Wang, 2015). Ayon kay Connor at Davidson (2003) ang resilience<\/em> ay kalipunan ng mga \u201cpersonal qualities\u201d (p. 76) o katangian na mayroon ang isang tao kung kaya\u2019t kinakaya niyang lumago sa kabila ng mga hamon. Ayon naman kina Smith, Dalen, Wiggins, Tooley, Christopher, at Bernard (2008), ang resilience<\/em> ay \u201cability\u201d (p. 195) o kakayahang makabawi, mapaglabanan ang karamdaman, makaangkop sa stress<\/em>, o lumago sa kabila ng mga hamon. Sa mga depinisyong ito, parehong tinutukoy ang adversity<\/em> o mga hamon sa buhay bilang konteksto ng resilience<\/em>. Sabi nga ni Walsh (1996) ang resilience ay \u201cforged through <\/em>adversity, not despite <\/em>it\u201d (p. 7).<\/p>\n\n\n\n

Sa Pilipinas, bagamat walang tuwirang salin ang salitang resilience<\/em>, ito ay tinatanaw bilang katatagan at kakayahang makabangon. May mga pag-aaral hinggil sa resilience<\/em> bilang isang saykososyal na konstrak (Banaag, 1997; Bautista, 2000; Bautista, Roldan at Garces-Bacsal, 2000). Sa akda ni Bautista at mga kasama (2000), ipinaliwanag kung paanong ang resilience<\/em> ay isang bagong tanaw at lapit sa pag-unawa sa karanasan ng mga batang nakaranas ng pang-aabuso na kakaiba sa tradisyunal at Kanluraning sipat mula sa anggulong psychopathological <\/em>at tinalakay ang iba\u2019t ibang salik na may kaugnayan sa resilience <\/em>tulad ng social competence <\/em>(Luthar, 1993), pag-unlad (Gilgun, 1996), kasarian (Luthar, 1993), apersonality<\/em> (Luthar 1993), at iba pa.  May pag-aaral din sa resilience<\/em> bilang proseso. Sa pag-aaral hinggil sa resilience<\/em> ng mga matandang nakabilanggo (de Guzman, Imperial, Javier, at Kawasaki, 2017), tinukoy ang resilience <\/em>bilang paglalakbay mula sa uncertainty <\/em>(sending off phase<\/em>), patungo sa optimismo at kahandaan (sending off phas<\/em>e), hanggang sa pagiging adjusted <\/em>sa buhay-bilanggo (sending in phase<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Resilience<\/em><\/strong> at Disaster<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Matagal nang pinag-uusapan ang resilience<\/em> sa konteksto ng pag-aangkop sa sakuna o disaster<\/em> (hal., community resilience<\/em>: Adviento at de Guzman, 2010). Malaki ang naging papel ng bagyong Yolanda (Haiyan) sa pag-usbong ng kasalukuyang diskurso sa resilience<\/em>, lalo na sa aspeto ng pagdidisenyo ng mga interbensyon.<\/p>\n\n\n\n

Isa halimbawa sa mga interbensyong ito ay ang  Katatagan <\/em>na tumutugon sa iba\u2019t ibang aspeto ng resilience (i.e., kalakasan, katawan, kalooban, kalutasan at kaagapay, kapaki-pakinabang na gawain, <\/em>at kinabukasan) at naglalayong pag-ibayuhin ang \u201cindividual coping skills\u201d (Hechanova, et al., 2015, p. 124) ng mga kalahok sa programa.<\/p>\n\n\n\n

Isa pang balangkas na ginagamit sa psychosocial response<\/em> para sa mga di nakaligtas sa disaster ay ang Bilog ng Buhay<\/em> (Lopez, 2009, 2014). Sa balangkas na ito naman, hinahalaw ang karanasan ng mga nakaligtas sa iba\u2019t ibang yugto ng disaster timeline<\/em> (i.e., bago -, sa gitna , at matapos ang disaster<\/em>) sa aspeto ng kabuluhan <\/em>(kahulugan ng buhay o karanasan), kalooban <\/em>(naiisip at nararamdaman), kapwa <\/em>(ugnayan sa kapwa sa loob at labas ng pamilya) at kakayahan <\/em>(pansariling kakayahan o kaya\u2019y kagamitan na mula sa iba). Nilalayon ng balangkas na ito na gabayan ang mga nakaligtas sa kanilang pagninilay tungo sa mas malinaw at malalim na pakahulugan ng kanilang karanasan na siya namang tinatatayang nakakatulong sa kanilang pagbangon. Sa dalawang balangkas na ito, makikita natin na ang resilienc<\/em>e ay sinusuri sa antas ng indibidwal, bagama\u2019t dahil na rin sa ating sikolohiya ng kapwa at pakikipagkapwa, matingkad pa rin ang papel na ginagampanan ng mga taong nakapaligid sa indibidwal. <\/p>\n\n\n\n

Pinakabatayan\u2014kundi man pinakamahalagang\u2014sistemang iniinugan ng tao ang pamilya. Sa mga Pilipino, mahalaga sa pag-unawa ng mga karanasan at pananaw sa buhay ang pagsipat sa karanasan sa pamilya, sapagkat mataas ang pagpapahalaga natin sa institusyong ito. Karaniwang inilalarawan ang pamilyang Pilipino bilang \u201cclosely-knit\u201d (Tarroja, 2010, p. 177) at mayroong \u201cstrong family ties\u201d. Binigyang-diin ito ni Medina (2015), habang pinatutungkulan ang mga saliksik nina Lynch (1973) at Dizon (1973), sa kaniyang pagtalakay sa \u201cclannishness\u201d ng pamilyang Pilipino, kung saan may malakas na alyansa ang mga magkakamag-anak sa komunidad na batay sa ilang mga salik tulad ng proximity (kung sino ang malapit) at emotional closeness<\/em> (kung sino ang kapalagayang-loob).<\/p>\n\n\n\n

Ang Pamilya at Resilience<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bagama\u2019t ang resilience ay \u201cwithin the individual\u201d (Walsh, 1996, p. 2) o \u201cpanloob na kalakasan\u201d (Clemente, 2015, p. 78), ito rin ay relational. <\/em>Ibig sabihin, hindi lamang ito tumutukoy sa kalagayan ng organismo ngunit sa kalagayan din ng sistemang kinabibilangan nito tulad ng pamilya. Sa akda ni Bautista at mga kasama (2000), binanggit ang protective family factors,<\/em> tulad ng positibong relasyon sa loob ng pamilya, bilang isang salik na nakaaapekto sa individual resilience<\/em>. Ngunit, mahalagang pag-aralan, ano naman ang mga daynamiko ng katatagan ng pamilya mismo bilang isang yunit at sistema.<\/p>\n\n\n\n

May iba\u2019t ibang modelo na nagpapaliwanag sa proseso ng pag-angkop at resilience<\/em> ng pamilya. Sa modelong Family Adjustment and Adaptation Response<\/em> ni Patterson (1988, 2002) na batay sa teorya ng Family Stress<\/em> ni McCubbin at McCubbin (1988; McCubbin at Patterson, 1983, 1982), ang pamilya ay hinihinuhang mayroong resistance capabilities<\/em> tulad ng mga resources<\/em> at coping behaviors<\/em> na maari nitong gamitin upang tugunan ang mga demands<\/em> tulad ng stressors at strain<\/em> (Kim & Rose, 2014, p. 2460). Kapag ang mga demands<\/em> ay hindi natugunan dahil sa mangunting capabilities<\/em>, nakararanas ng krisis ang isang pamilya at nagkakaroon ng disequilibrium sa pagganap nito sa kaniyang mga gampanin. Sa pagkakataong ito, sinusubukan ng pamilyang balansehin ang mga demands<\/em> at capabilities<\/em> na tumutukoy sa prosese ng adjustment <\/em>o kaya\u2019y sumusubok itong mangalap ng mga bagong capabilities<\/em> para tugunan ang demands<\/em> na tumutukoy naman sa prosesong adaptation<\/em> (Patterson, 2002; Patterson, 1988; Kim & Rose, 2014). Ang penomenong ito kung paanong sa gitna ng mga pagsubok ay napapanatili ng pamilya ang kaniyang integridad bilang isang sistema ay manipestasyon ng resilience<\/em> (Patterson, 2002; Kim at Rose, 2014). <\/p>\n\n\n\n

Ayon kina Simon et al. (2005), sa papel ni Benzies at Mychasiuk (2008, p. 2), ang family resilience<\/em> ay ang \u201ckakayahan ng mag-anak na tumugon sa positibong paraan sa mga hamon at makalampas sa mga ito ng mas malakas, mas mapamaraan, at mas may pananalig sa sariling kakayahan\u201d. Bilang konstrak, ito ay binubuo ng iba\u2019t ibang dimensiyon: (a) ang sakuna o hamon at ang paglaon nito, (b) ang yugto ng buhay-mag-anak nang oras na kinaharap ang hamon (halimbawa, kung ang mag-anak ba ay kakasimula pa lamang o ito ba ay binubuo na ng mga matatandang kasapi) at (c) ang social support <\/em>na mayroonsa loob at labas ng mag-anak habang ito ay nakararanas ng hamon (Simon, Murphy, at Smith, 2005).<\/p>\n\n\n\n

Isa sa komprehensibong pagpapaliwanag sa family resilience<\/em> ay ang balangkas ni Walsh (1996, 2002). Ayon kay Walsh, ang resilience<\/em> ay maaaring unawain batay sa mga interaksiyon at prosesong pampamilya sa gitna ng isang krisis (crisis situation<\/em>). Isinasaad ng balangkas na ang family resilience<\/em> ay may tatlong core processes<\/em>: Family Belief Systems, Organizational Patterns, <\/em>at Communication Processes. <\/em>Ang family belief systems<\/em> ay tumutukoy sa \u201cmga paniniwalang pinagbabahaginan ng isang mag-anak na tumutulong upang maunawaan ng bawat miyembro ang krisis na kanilang pinagdadaanan\u201d (Walsh, 2002, p. 132). Ang mga paniniwalang ito ay kaugnay ng pagkakaroon ng positibong pananaw, pag-asa, at malalim na espiritwalidad sa gitna ng mga hamon. Ang organizational patterns<\/em> naman ay tumutukoy sa katangian ng istruktura, pamunuan, at pagtutulungan sa loob ng mag-anak sa oras ng sakuna, krisis o hamon – habang ang communication processes<\/em> ay tumutukoy sa katangian ng ugnayan, interaksiyon at pakikipagtalastasan ng bawat miyembro ng mag-anak (Walsh, 2002).<\/p>\n\n\n\n

May ilang pag-aaral ukol sa mga pamilyang Pilipino at resilience<\/em>. Sa pag-aaral ni Heinonen (1996), siniyasat ang karanasan ng mga Filipino immigrant <\/em>sa Canada at sinuri ang pag-angkop ng mga pamilya sa ibang bansa lalo na sa aspeto ng kalusugan at leisure<\/em>.   Sa pag-aaral naman ni de Guzman (2012), ginamit ang family resilience framework<\/em> ni Walsh (2002) upang unawain ang kalagayan ng mga immigrant Filipino families<\/em>. Napalutang sa pag-aaral na ito ang kahalagahan ng pagpapahalagang kultural at konteksto ng pamilya sa paghulma ng karanasan ng pagmamagulang. Sa pag-aaral naman ni Guzman at Teh (2016), sinuri ang karanasan ng mga Pilipinong clergy families, <\/em>kung saan naibahagi ng mga pamilya ang mga stresses<\/em> (hal., pagbabalanse ng buhay-paglilingkod at buhay-pamilya, suliraning pinansiyal, inaasahan ng mga miyembro ng simbahan, at kawalan ng support system<\/em>) at mga coping resources <\/em>(hal., espiritwalidad, pamilya, simbahan).
<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kasalukuyang Pag-aaral<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sa kasalukuyang pag-aaral, sinubukang alamin ang danas at pakahulugan ng mga kalahok sa konsepto ng family resilience<\/em> sa kontektso ng disaster<\/em>. Kakaiba ito sa mga naunang pag-aaral dahil nakatuon ito sa family resilience<\/em> sa halip na resilience<\/em> ng indibidwal. Maliban dito, kakaiba rin ang konteksto sapagkat nilayong suriin ang karanasan at pakahulugan sa family resilience<\/em> ng mga pamilyang di lamang nakaranas ng disaster<\/em> at patuloy na kumakaharap ng iba pang hamon sa buhay dahil sa kanilang kalagayang sosyo-ekonomiko.<\/p>\n\n\n\n

Inasahan ng mga mananaliksik na sa pamamagitan ng pagsiyasat na ito ay magkaroon ng batayan ang bubuoing counseling program<\/em> na nakatuon sa mga pamilyang kumakaharap ng multiple adversities<\/em> at mas lapat sa pangangailangan ng mga  kalahok mula sa batayang saray ng komunidad. Ninais din na makaragdag ito sa mga pananaliksik na nakatuon sa pamilya bilang isang sistema, na sa kasalukuyan ay hindi gaanong nabibigyang-pansin sa larangan ng counseling<\/em> at sikolohiya dito sa Pilipinas. <\/p>\n\n\n\n

METODO NG PANANALIKSIK<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ang pag-aaral na ito ay bahagi ng mas malaking pananaliksik na naglayong buoin, idaos at tasahin ang isang pampamayanang counseling program<\/em> na nakatuon sa pagpapaunlad ng family resilience<\/em> ng mga pamilyang nakararanas ng multiple adversities<\/em> sa isang resettlement village<\/em> sa Lalawigan ng Albay sa Bikol. Ang resettlement area<\/em> ay maliit lamang at binubuo ng 43 pamilya at may kabuuang populasyon na 196 (102 babae, 94 lalaki). Ito ay matatagpuan sa isang barangay karatig ng Lungsod ng Legazpi; nasa laylayan ng pamoso at aktibong bulkan, Mt. Mayon; at nasa silangan ng gulpo ng Albay.<\/p>\n\n\n\n

Ang mga pamilya sa pook ay survivor<\/em> ng bagyong Reming <\/em>(2006), na siyang dahilan kung bakit sila napalipat sa resettlement<\/em>.  Katastropiko ang bagyong ito sapagkat inanod ng lahar ang mga bahayan sa pampang ng Ilog Wawa, nang bumagsak ang malakas na ulan. Isa ito sa pinaka-disastrous<\/em> na kaganapan sa kasaysayan ng Albay.  Bagamat nakalipat na sa resettlement<\/em>, ang mga pamilya ay patuloy na malapit sa disaster<\/em>. Karamihan sa kanila ay nakararanas ng hamong ekonomiko, at bawat pamilya ay may miyembrong may kapansanan (person with disability<\/em>; PWD). Higit sa lahat, ang Albay ay tambad sa mga climatic<\/em> at geological hazards<\/em> at ang lugar ay nakararanas ng regular na pagbaha. <\/p>\n\n\n\n

Dalawang focus group discussion<\/em> (FGD) ang isinagawa upang tukuyin ang mga saykososyal na pangangailangan na maaaring tugunan ng programa: ang unang grupo ay binuo ng 15 nanay (edad 37 hanggang 57 taong gulang) at ang ikalawa naman ay nilahukan ng walong kabataang survivors<\/em> (apat na babae; edad 15 hanggang 20 taong gulang). Bago ang pagsasagawa ng mga FGD, ang mga mananaliksik ay dumalo sa mga pagpupulong na ginawa sa komunidad katulong ang local community organizer<\/em> at homeowner\u2019s association<\/em>. Sa mga pulong na ito, ipinaliwanag ng mga mananaliksik ang layunin at proseso ng pag-aaral, at inimbitahan ang mga taga-komunidad na makilahok sa gaganaping pre-intervention focus group discussion<\/em>. Ang mga kalahok sa FGD ay boluntaryong sumali dahil sa kanilang interes sa programa at dahil sila ay bakante sa iskedyul kung kailan ito ginanap.<\/p>\n\n\n\n

Sinimulan ang FGD sa muling pagpapaliwanag ng pag-aaral at paghingi ng informed consent. <\/em>Maliban sa consent<\/em> na nilagdaan ng mga magulang ng mga kabataang kalahok, hininingi rin ng tagapagpadaloy ng FGD ang karagdagang verbal <\/em>at written assent<\/em> mula sa mga kabataan.Sa pahintulot ng mga kalahok, nairekord ang naganap na talakayan. Malaking bahagi ng talakayan ay sumentro sa pag-alam at pag-unawa sa pakahulugan ng mga kalahok sa konsepto ng family resilience<\/em>. Ito ay uminog sa sumusunod na pangunahing mga katanungan:  Paano natin masasabing ang isang pamilya ay matatag? Ano ang mga katangian ng isang pamilyang may kakayahang bumangon muli pagkatapos ng isang pagsubok\/problema?(nasa \u201cApendiks A\u201d ang listahan ng mga gabay na tanong).<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Matapos ang talakayan, ginawan ng verbatim<\/em> na transkripsiyon ang mga audio file recording<\/em>. Ginamit ang thematic analysis (Braun at Clarke, 2006) sa pagsusuri ng datos. May limang hakbang ang prosesong rekomendasyon ni Braun at Clarke (2006):  (1) pagbabasa ng transcript\/text<\/em> para maging pamilyar dito, (2) pagbubuo ng initial codes<\/em>, (3) pagtukoy sa mga temang lumulutang, (4) pagrebyu at  muling pagrebisa sa mga temang nabuo, (5) pagpapangalan sa mga tema at (6) pagbubuo ng ulat.  Alinsunod sa prosesong nabanggit, nagtalaga  ang mga mananaliksik ng mga codes<\/em> sa mga tahasang pahayag ng mga kalahok.  Matapos nito, pinagpangkat-pangkat ng mga codes<\/em> batay sa kanilang pagkakaugnay-ugnay, na bumuo naman sa mga temang matingkad na nabanaag ng mga mananaliksik mula sa mga tugon ng mga kalahok. Ang mga  textural theme<\/em> ay sinisiyasat upang makahulma ng kongklusyon. Sa pag-aaral na ito, gumamit ang mga mananaliksik ng in-vivo<\/em> codes <\/em>na halaw mismo sa artikulasyon ng kalahok at mga code <\/em>na nakabatay sa mga teoretikal at koneptuwal na balangkas (hal., family resilience framework<\/em> ni Walsh, 2002, 2006) na ginamit sa pag-aaral. Sa huling bahagi ng proyekto, ibinalik sa komunidad ang pagsusuri at ulat para sa community validation<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Siniguro ng mga mananaliksik ang masusing pagsunod sa mga etikal na prinsipyo at praktika ng pagdaraos ng pananaliksik mula sa paghahanda, pagimbita hanggang sa pag-analisa ng datos. Ang interview protocol<\/em> na ginamit ay ipinasuri sa mga eksperto sa human and family studies, <\/em>sikolohiya, at sa mga rehistradong tagapamatnubay. Dahil ang mga kalahok ay nakaranas ng natural disaster<\/em>, hinakayat ang mga kalahok na ibahagi lamang ang mga bagay na nais at kaya nilang ikuwento. Hindi pinilit ang mga kalahok na muling alalahanin ang mga detalye ng kanilang karanasan upang maiwasan ang retraumatization. <\/em>Sa pagkakataong ang iilan ay nagbahagi ng detalye ng kanilang karanasan, masusing inobserbahan ng tagapagpadaloy ang reaksiyon ng mga iba pang kalahok.  Higit sa lahat, ipinaalam sa mga kalahok na kung pagkatapos ng FGD ay may mga personal na isyu na nais nilang pag-usapan, maaari nila itong ipaalam sa mga mananaliksik. Ang contact information<\/em> ng pangunahing mananaliksik ay ibinigay sa mga kalahok at sa local organizer<\/em> ng komunidad. Ang lahat ng mananaliksik ay may malalim na pagsasanay at karanasan sa pag-aabot ng Mental Health and Psychosocial Response<\/em> (MHPSS) sa kontektso ng disaster<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

MGA RESULTA AT PAGTALAKAY<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Buhat sa masusing pagbabasa ng mga transkripsiyon at sa pagdalumat sa mga salaysay ng mga kalahok, natantong ang pagtalakay sa mga napag-alaman ay maaaring balangkasin nang may tatlong bahagi. Ang unang bahagi ay ang paglalahad sa karanasan at pagpapakahulugan sa disaster<\/em> kung saan naging pokus ng talakayan ang karanasan sa bagyong Reming. Ang pangalawang bahagi ay ang paglalahad sa mga katangian ng resilient<\/em> na pamilya. Ang pangatlong bahagi ay ang pagbubuod sa konseptwalisasyon ng family resilience<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Karanasan at Pakabuluhan sa Disaster<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sinimulan ang talakayan hinggil sa katatagan ng pamilya sa pagtatanong kung ano-anong mga kalamidad na naranasan ng pamilya ang tumatak sa kanila. Nabanggit ng mga kalahok na ang mga bagyong maituturing nilang mapaminsala ay ang Reming (Durian) at Milenyo (Xangsane) noong 2006 at ang Glenda (Rammasun) noong 2014. Sa mga bagyong ito, ang pinakamasidhi ang naging epekto ay ang bagyong Reming. Interesante ito sapagkat ang bagyong Reming ay naganap mahigit isang dekada na ang nakararaan ngunit bitbit pa rin ng mga kalahok (lalo na ng mga nanay) ang naratibo hinggil sa kanilang karanasan dito. Ito ay sa kabila ng maraming bagyong nagdaan pa pagkatapos ng Reming. Ilan sa mga kalahok ay nagbalik-tanaw sa kanilang karanasan sa Reming:<\/p>\n\n\n\n

\u201cTanghali \u2018yun. Talagang tig-declare na na signal number 2 na \u2018yung Region 5, Bikol. So, marami na sumisigaw na sabi sa labas na maglikas na daw kasi yung tubig hanggang tuhod na. \u2018Di naman namin \u2018yun iniitindi. So, nung pagka-oras atang alas-tres biglang nagtaas na yung tubig as in bubong na lang \u2018yung nakikita. Buti na lang yung kapit-bahay namin na 3rd floor yung bahay, don kami lumikas. At saka nong kinaumagahan \u2018non, ganon pa rin, parang wala lang nangyari.\u201d (Nanay, 48 taong gulang)<\/p>

\u201cWala na talagang natira. Umiyak ako nang umiyak dahil nakituloy kami sa kapit-bahay naming may bahay na bato. Basang-basa talaga kami. Nakatayo kami. Wala po kaming mahigaan. Umiyak ako nang umiyak. Humingi ako ng tulong. Pakatapos ng bagyo, gutom na gutom kami. Nong makita ko ang bahay naming, umiyak ako ng umiyak talaga. Paano na kami. Wala na kaming bahay. Pero naglakas loob ako. Kahit maliit gumawa kami ng matutulugan. Mga kamag-anak talaga, nagkakaisa para makagawa ng tutulugan.) \u201c (Nanay, 49 taong gulang)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Mahihinuha mula sa mga naratibo ng mga kalahok na ang bagyong Reming ay itinuturing na pinaka-mapaminsala at may pinaka-negatibong epekto sa kanilang komunidad.  Sa isang banda, ang bagyong ito ay nagdulot ng pagkawala ng buhay at ari-arian, gutom, kawalang-pag-asa, takot, at pagkawala ng tahanan. Ito rin ang dahilan kung bakit sila napalipat sa resettlement village<\/em>. Sa kabila ng iba pang hamon at pagsubok na naikuwento ng mga pamilya sa komunidad tulad ng suliraning sosyo-ekonomiko at medikal, naiuugnay pa rin nila ang salitang disaster <\/em>sa Reming.<\/p>\n\n\n\n

Sa kabilang banda, interesanteng matanto na may ilan ding positibong epekto ang bagyo na binanggit ang mga kalahok. Ayon sa kanila, ang bagyong Reming ay nagdulot ng: pagkakabati ng magkakamag-anak na dati ay di magkasundo, pagtutulungan sa loob ng tahanan lalo na sa muling pagtatayo ng kani-kanilang mga bahay, pagkakaroon ng sariling tahanan na mula sa mga organisasyong sibiko, pagbabalik ng pananalig sa Diyos (nagbalik si gabos na Diyosnon<\/em>), at pagkilala sa sariling lakas at kahinaan (naliwat si pagtubod sa sadiri<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Kabuluhan ng Disaster<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

May iba\u2019t ibang pananaw ang mga kalahok kung bakit sila ay nakaranas ng disaster<\/em> na nagpapakita rin ng kanilang pagbibigay-kabuluhan sa kanilang karanasan.<\/p>\n\n\n\n

Tinitingnan ng mga kalahok ang disaster<\/em> bilang pagsubok sa kanilang pananampalataya o test of faith<\/em>. Sabi ng isang nanay, nangyari ang Reming dahil ang mga tao ay nagpakalingaw sa mahal na Diyos <\/em>(nakalimot ang mga tao sa Diyos) kung kaya\u2019t upang magising at muling magbalik-loob, kinailangan nilang danasin ang disaster<\/em>. Ang pananaw na ito sa disaster <\/em>bilang act of God <\/em>ay isang karaniwang pagtingin sa disaster <\/em>at iba pang mapaminsalang karanasan (Smith, 2004).<\/p>\n\n\n\n

Tinitingan din ng mga kalahok ang disaster<\/em> bilang shared experience<\/em>. Makailang beses nabanggit ng mga kalahok kung paanong sama-sama nilang naranasan ng kanilang mga kamag-anak at kapit-bahay ang hagupit ng bagyong Reming. Mababanaag sa kuwento ng mga nanay ang kanilang dinanas na takot at pangamba sa gitna ng hagupit ni Reming habang inaalala kung paano pananatilihing ligtas ang kanilang mga anak at ibibigay ang mga batayang pangangailangan ng pamilya tulad ng pagkain at masisilungan. Buhay rin sa mga kuwento ang panlulumo na naranasan nila nang makitang durog-durog din ang mga bahayan sa kanilang paligid at nang matantong karamihan sa kanilang mga kapit-bahay ay nasalanta rin ng bagyo. Ayon nga sa isang nanay, walang pinipili sa oras ng kalamidad; lahat pantay-pantay. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Mula sa pagbabahagi ng mga kalahok, mahihinuhang ang disaster<\/em> ay temporary. <\/em>Sa kanilang mga kuwento malinaw ang paglalahad nila sa disaster timeline<\/em> o kung ano ang naganap bago ang bagyo, habang nararanasan ang hagupit ng bagyo, at matapos ang bagyo, at naipakita rin nila ang pagbabagong nararanasan ng pamilya habang umuusad sila papalayo sa mapait na karanasan. Halimbawa, bago ang bagyo, sila ay may tahanan at nakatira sa kani-kanilang mga komunidad. Naibibigay nila ang mga pangunahing pangangailangan ng kanilang mag-anak kahit hirap sa paghahanapbuhay. Nang humagupit si Reming, nasira ang kanilang mga bahay, nakaranas sila ng pagkagutom at umasa sa tulong ng iba. Ngunit nang maglaon, muli silang nagkaroon ng tahanan, dahil sa tulong mula sa mga civic organization<\/em>, at nakabalik kahit papaano sa kanilang hanapbuhay. Matingkad sa mga kuwento ng mga kalahok ang kabatiran na lahat ng pagsubok ay mapagtatagumpayan at pansamantala lamang.<\/p>\n\n\n\n

Katangian ng Pamilyang Matatag at Madaling Makabangon<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Matapos ibahagi ang kanilang karanasan sa disaster <\/em>at ang naiisip nilang kabuluhan nito sa kanilang buhay-pamilya, itinuon na ang talakayan sa paglalarawan ng isang pamilyang matatag sa gitna ng pagsubok.  Batay sa kanilang mga pagbabahagi ay may apat na temang lumulutang: (a) may positibong samahan, (b) positibong pag-angkop sa kahingian ng disaster<\/em>, (c) may social support<\/em> sa loob at labas ng pamilya, at (d) may pagkatuto mula sa disaster<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

May Positibong Samahan sa Loob ng Pamilya<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ayon sa mga kalahok, ang isang pamilyang matatag at may kakayahang makabangon mula sa disaster <\/em>ay nagtatarabangan <\/em>(nagtutulungan). Banggit ng isang nanay, higit na kailangan ang pagtutulungan sa pinansiyal na aspeto, na isa sa pinakapangunahin suliraning kinakaharap sa komunidad. Dagdad niya, mas madaling makabangon kung ang mga magulang at ang mga anak na nasa tamang gulang na ay naghahanapbuhay.<\/p>\n\n\n\n

Ang resilient<\/em> na pamilya ay dai nagdadaragit-dagitan <\/em>(hindi nagbabangayan o nagaaway). Ayon sa isang nanay, nararapat na pakinggan ang opinyon ng bawat isa para mapagkasunduan kung ano ang nararapat o hindi para sa pamilya. Sang-ayon ito sa ibinahagi naman ng isang kabataan na dapat may pagkakasararo<\/em> (pagkakaisa) sa loob ng pamilya, na magaganap lamang kung pigdadangog <\/em>(pinakikinggan) at inuunawa ang sinasabi ng mga miyembro.<\/p>\n\n\n\n

Higit sa lahat, ang resilient<\/em> na pamilya ay nag-u-urulay saka nagiiristuryahan <\/em>(nag-uusap at nagkukuwentuhan).<\/em>Ayon sa isang nanay, mahalaga na nag-uusap ang mag-asawa para matukoy kung ano ang mga dapat gawin sa oras ng problema. Ayon naman sa isang kabataan, mahalaga na nag-uusap para magplano kung ano ang gagawin para makabangon. Sa pamamagitan ng paguusap, ayon naman sa isa, ay maaaring maitalaga kung ano ang gagawin ng bawat miyembro at mapag-iisipang maigi kung mabuti ang maidudulot ng mga gagawin.
<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Positibong Umaangkop sa Kahingian ng Disaster<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ang disaster<\/em> ay nagdudulot ng mas maraming negatibong bagay kaysa positibo. Maraming suliranin bago ang disaster<\/em> na mas umiigting pa dahil sa mapaminsalang karanasan at marami ring bagong suliranin ang lumulutang. Sa kabila ng mga ito, may mga pamilyang positibong umaangkop sa mga kahingian ng disaster<\/em> sa pamamagitan ng: (a) pagharap sa hamon nang may positibong disposisyon, (b) paghugot ng lakas mula sa hamon, at (c) pagkapit sa pananampalataya.<\/p>\n\n\n\n

Positibong disposisyon.<\/em><\/strong> <\/em>Ang pagharap sa hamon na may positibong disposisyon ay tinukoy na manipestasyon ng family resilience<\/em>.  Ayon sa isa sa mga kabataan, ang pagiging masayahin ay katangian ng isang resilient<\/em> na pamilya:<\/p>\n\n\n\n

May mga pamilyang malungkot habang nag-iisip ng solusyon ngunit mayroon din naman yung kahit may problema na, nagiging happy<\/em> lang kumbaga di na lang nila pinu-problema masyado kasi nagtitiwala lang sila na masusulosyunan. Pag may tiwala ka sir, hindi nabibigatan ang pamilya\u2026buwelo silang mag-isip ng solusyon\u2026kaya itawa lang ang problema\u2026 parang mawala sa isip na meron kang problema\u2026 para hindi ka mag-isip ng negative vibes<\/em> na madadala mo (Kabataang lalaki, 17 taong gulang).<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Paghugot ng lakas mula sa hamon.<\/em><\/strong> <\/em>Ang resilient<\/em> na pamilya ay humuhugot ng lakas mula sa hamon. Kahit na tinangay ng bagyong Reming ang kanilang mga ari-arian at, sa ilan, pati ang kanilang mga mahal sa buhay, nabanggit ng ilang kalahok na ginawa nilang motibasyon ang mapaminsalang karanasan upang mas pag-igihin pa ang kanilang buhay-pamilya.Nasasalamin ito sa sinabi ng isang nanay: <\/p>\n\n\n\n

Mas lalo akong lumakas. Magpapalakas ako, dapat mas palakasin ko pa hindi lang ang paniniwala ko pero lahat ng pag-iisip ko dahil mas kailangan ako ng pamilya ko ngayon (Nanay, 49 taong gulang).<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Kaugnay naman dito ang sinasabi ng mga kabataan na isang manipestasyon ng family resilience<\/em> ang pagkakaroon ng mga miyembro na may tiwala sa sarilikung saan kahit may problema, sinasabi na kaya nila ang problema bilang pampakusog ki boot <\/em>(pampalakas ng loob)at kung magkamali man subok na lang ulit hanggang sa makakuha ng solusyon.<\/p>\n\n\n\n

Pagkapit sa pananampalataya. <\/em><\/strong> Ang karanasan sa disaster<\/em> ay nagsilbi ring mitsa upang muling pag-alabin ang espiritwalidad ng mag-anak. Ang disaster <\/em>ay nagbunsod sa mga miyembro na lingunin muli ang mga paniniwala at gawaing panrelihiyon sa proseso ng paghahanap ng kabuluhan. Kaugnay marahil ito ng pagtingin sa disaste<\/em>r bilang isang pagsubok mula sa Diyos. Nababanggit palagi ng mga kalahok ang pagdarasalbilang isang paraan ng pag-angkop sa hamon. Ang kahalagahan ng espiritwalidad sa konteksto ng disaster ay napapaloob na sa mga naunang pag-aaral. Halimbawa, sa pananaliksik matapos ang bagyong Yolanda, tinukoy ng mga nanay ang espiritwal na salik bilang mahalagang salik ng mental health<\/em> o kalusugang pangkaisipan (Botor at Brozula, 2017).<\/p>\n\n\n\n

Pagiging dedikado. <\/em><\/strong>Katangian din ng resilient<\/em> na pamilya ang dedikasyon sa kabila ng hamon. Sabi ng isang nanay, Halimbawa, inabot kamo ki raot panahon, nabagyo ang lugar nindo tapos nagaba su harong. Pwedeser, gabos na oras nindo yaon para mabilog giraray su harong, ta kun dai wara kamo makaturugan, sain kamo makaturog, dai kamong istaran <\/em>(Halimbawa, inabot kayo ng masamang panahon, nabagyo ang lugar ninyo at nagiba ang bahay. Kung maaari, lahat ng oras ninyo ay naroon upang mabuo uli ang bahay, dahil kung hindi, wala kayong matutulugan, saan kayo matutulog, wala kayong matitirhan). Sinusugan ito ng isa pa na nagsabi, I-dedicate mo ang buhay mo, oras, yung lahat lahat. Ipokus mo talaga sa trabaho mo para ma-buo yung nasira na binagyo. <\/em>Sa dalawang pagbabahagi, banaag ang paglalaan ng oras, panahon at atensyon upang muling maitayo ang mga nasira ng bagyo.<\/p>\n\n\n\n

May Social Support sa Loob at Labas ng Pamilya<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Malinaw na temang maaaninag sa mga kuwento ng kalahok ay patungkol sa social support<\/em> na circumstantial<\/em> sa kanilang karanasan sa disaster<\/em>. Dahil nga may mga kahingian na dapat tugunan, kinailangan ng pamilya ang suporta at tulong ng mga tao mula sa loob at labas ng pamilya upang tugunan ang kanilang mga pangangailangan:<\/p>\n\n\n\n

Pamilya bilang pangunahing social support. <\/em><\/strong>Nagkakasundo ang mga nanay at mga kabataan sa pagtukoy sa pagkakasararo <\/em>(pagkakaisa) bilang katangian ng resilient<\/em> na pamilya. Ang pagkakasararo <\/em>ay makikita sa pagtatarabangan <\/em>(pagtutulungan) higit na sa mga oras na may suliranin (e.g., nagkasakit ang kamag-anak, may problemang kinakaharap sa pinansiya, disaster<\/em>). Ayon sa isang kabataan, kapag andiyan ang pamilya, kinukuhanan mo sila ng strength, yung lakas, para malampasan mo \u2018yung mga problema mo.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Sa mga nanay naman, matingkad ang kuwento na noong bagyong Reming, nakatuon talaga sa pamilya ang kanilang pag-aalala. Sa kabila ng kakulangan sa pagkain o kawalan ng tahanan, sinigurado ng mga magulang na ligtas ang kanilang mga anak. Binanggit din nila ang tulong na natamo mula sa mga kamag-anak na nagbigay ng pansamantalang matutuluyan o kaya\u2019y nag-abot ng karagdagang makakain.<\/p>\n\n\n\n

Social support sa labas ng pamilya.<\/em><\/strong> <\/em>Sa kabila ng pagpupunyagi ng mga pamilya na mapanatiling ligtas ang bawat miyembro, hinamon ng disaster<\/em> ang kanilang kakayahang matugunan ang pangangailangan ng mga mahal sa buhay. Binalikan ng isang nanay ang kaniyang karanasan ng pagharap sa bagyong Reming na may panlulumo dahil sa kawalang-kakakayanang itindig muli ang kanilang tahanan na sinalanta ng bagyo. Dahil sa mapaminsalang karanasan, naliwat su pagtudbod ninda sa sadiri ninda na bako man gabos na bagay kakayanon ninda <\/em>(nabago ang kanilang paniniwalang kakayanin nila ang lahat ng hamon nang nag-iisa).<\/p>\n\n\n\n

Ang pagtantong ito marahil ang nagbunsod sa kanilang higit na magtiwala sa ibang tao sa labas ng kanilang pamilya. Ayon nga sa mga kalahok, ang disaster<\/em> ay nagpanday ng mga bagong ugnayan, nagtapos sa mga alitan, at nagbigay-daan sa mga suportang galing sa ibang tao. Sa ganitong paraan, napunan ang kagyat na pangangailangan ng mga miyembro ng pamilya dahil sa tabang <\/em>(tulong) ng mga hindi kapamilya. Paliwanag ng isang nanay, kung halimbawa ngaya dai man makaya, igwa man matabang diyan <\/em>(kung hindi man kayanin, tiyak na may tutulong), habang binabanggit ang mga ahensiya ng gobyerno at ilang non-government organisations<\/em> na tumulong sa kanila.<\/p>\n\n\n\n

Subalit, mahalaga, ayon sa mga kalahok, sa pagtatamasa ng suporta ng mga institusyon sa labas ng pamilya ang help-seeking<\/em> o paghingi ng tulong. Sabi ng isang nanay, hindi basta-basta ang paghagad nin tabang, dapat may tiyaga ka talaga at masipag kang magdulok dulok sa mga agency na gusto mong dulukon<\/em> (hindi basta-basta ang paghingi ng tulong, dapat may tiyaga at sipag sa paglapit sa mga agency<\/em> na gusto mong lapitan). Dagdag pa niya, dai maghahalat ka lang ng ibang taong siyang palalakarin<\/em> (hindi \u2018yung naghihintay ka lang at ibang tao ang palalakarin.<\/p>\n\n\n\n

Maliban sa pagiging tagabigay ng materyal na tulong, para sa ilang kalahok, nagsilbi ring modelo ang kanilang mga kapitbahay, na nakapag-udyok sa kanila na magsumikap upang makaahon sa pagkakalugmok. Sabi ng isang magulang, panalmingan su pagtaraning-taning, nagtatao ki example na dapat ngani maging arog man kaitoo <\/em>(nagsisilbing salaminan ang mga kapitbahay, nagbibigay ng example<\/em> na dapat maging ganoon din). Dagdag niya pa, duman ka makua ki kusog boot, maray ngaya ito mahiguson, arugon ko man ngaya tanganing magin arog man kayan<\/em> (doon ka kukuha ng lakas ng loob, mabuti siya masipag, gagayahin ko siya nang maging katulad niya ako). Sa pagbabahaging ito, tila baga pinatutungkulan ng nanay ang vicarious learning <\/em>ni Bandura (1977), kung saan tinatayang natututo tayo minsan batay sa ating pagmamasid sa kaasalan at tagumpay ng ibang tao (Feist at Feist, 2006).<\/p>\n\n\n\n

Pagkatuto mula sa Karanasan<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Panghuli, madadalumat sa mga pagbabahagi na isa sa katangian ng resilient<\/em> na pamilya ay ang pagkatuto mula sa mapaminsalang karanasan. Manipestasyon ng family resilience<\/em> ang sumusunod: (a) pagkilala sa kalakasan\/kahinaan ng pamilya, (b) pagbabago ng gawi, at (c) paghahanda sa posibleng disaster<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Pagkakaroon ng makatotohanang pagkilala sa kalakasan\/kahinaan ng pamilya. <\/em><\/strong> Ang karanasan sa disaster<\/em> ay nag-udyok sa iba upang tasahin ang kapabilidad ng kanilang pamilya at ng mga miyembro nito. Kuwento ng isang nanay, kan nagab\u00e2 si harong, maluyahon si bo\u00f3t ko\u2026dai ko palan kaya,<\/em> bako gabos na bagay palan kaya kong panindugan, kaya kong gibuhon <\/em>(noong nagiba ang bahay, humina ang loob ko, di ko pala kaya, hindi pala lahat kaya kong panindigan, kaya kong gawin). Subalit, dahil din sa pagkilalang ito sa kanilang kahinaan, naunawaan nila kung anong tulong ang kailangan, kung saan at kung paano dudulog. Dahil din sa bagyo, nasubok ang kakayahan ng bawat miyembro na umangkop sa stress<\/em> at iba pang negatibong emosyon na dulot ng bagyo tulad ng takot at pangamba.<\/p>\n\n\n\n

Mahalagang banggitin dito na bagamat ang layunin ng pag-angkop sa disaster<\/em> ay homeostasis<\/em> o muling pagbabalik ng stability<\/em> ng pamilya, isang trajectory<\/em> na maaring tunguhin ng mag-anak ay ang manatili ito sa estado kung saan mawalan sila ng tiwala sa kanilang sariling kakayahan o kaya ay mawalan ng motibasyon na mas pagbutihin pa ang kanilang sitwasyon. Dito papasok ang kahalagahan ng prosesong ito ng pagtatasa ng kalagayan ng pamilya upang matukoy kung alin ang mga dapat panatilihin at alin ang dapat baguhin at paunlarin sa mga katangian at proseso ng mag-anak upang mas makaangkop sa epekto ng disaster<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Pagbabago sa gawi.<\/em><\/strong> Manipestasyon din ng family resilience<\/em> ang pagbabago sa saloobin at gawi. Halimbawa, sa kuwento ng isang nanay, binanggit niya na matapos ang bagyo dakulon su mga nawarang gamit, dakulon su mga hanapon<\/em> (marami ang mga nawalang gamit, maraming hahanapin), kung kaya\u2019t ang mga miyembro ng pamilya ay sige sanang hapot, sain na ngaya su arog ko kani <\/em>(tanong nang tanong kung nasaan \u2018yung ganito, \u2018yung ganyan). Doon niya napagtanto na kailangan niyang mas maging bukas at matiisin upang matulungan niya ang kaniyang mga anak sa paghahanap ng mga nawawalang gamit.<\/p>\n\n\n\n

Naging mas matipid at masinop din ang mga pamilya. Sabi ng isang kalahok, kung dati ay gumagastos siya ng pera para sa pag-inom ng alak, matapos ang bagyo ay itinigil niya na ito dahil si iiinom ko itabang ko niyako sana mapakaray sa harong, ikababakal ta pa ning gamit<\/em> (ang iiinom ko, itutulong ko na lang upang maayos ang bahay at maibili ng iba pang gamit).<\/p>\n\n\n\n

Paghahanda sa disaster.<\/em><\/strong> Dahil din sa karanasan kay Reming, nahikayat ang mga pamilya na maging mas alerto sa mga babala at mas maglaan ng oras at lakas para sa paghahanda. Sabi ng isang nanay, Pag may anunsiyo kan bagyo, garo naka-recall so nangyari kato kaya halos kung puwede pa sanang mag preparar ki harong ko<\/em> (Kapag may anunsiyo ng bagyo, parang bumalik ang nangyari noon kaya kung puwede lang ihanda ang bahay). Dagdag niya, kapag may bagyo pinaghahandaan na<\/em>. Ito ay banggit din ng iba pang mga kalahok, lalo na ng mga nanay.<\/p>\n\n\n\n

Sintesis: Danas at Pakahulugan sa Family Resilience<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mababanaag ang konsepto at proseso ng family resilience <\/em>mula sa karanasan ng mga kalahok. Sa kanilang kuwento buhat sa karanasan sa disaster<\/em> at paglalarawan ng isang pamilyang matatag at madaling makabangon, may mga mga suliraning partikular at bukod-tangi sa panahon lamang ng hamon (adversity-specific demands<\/em>) ang binabata ng pamilya. Ang mga kahingian na ito ay maaring buhat sa loob (intrafamilial<\/em>) o kaya ay buhat sa labas ng pamilya (e<\/em>xtrafamilial<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Ang kanilang mga tahanan ay nasira kung kaya biglang nawalan sila ng matuluyan at mapagdausan ng mga tipikal na gawaing pampamilya. Ang kanilang kabuhayan ay nakompromiso dahil hindi lamang ang tahanan ang apektado ng bagyo kundi ang kalakhang komunidad kasama na ang mga pampublikong lunan at lugar ng hanapbuhay. Matapos ang bagyo, ang mga pamilya ay na-relocate<\/em> sa isang bagong lugar kung saan malayo sa kanilang hanapbuhay at kailangan nilang bumuo ng mga bagong ugnayan sa mga bagong kapitbahay. Nawalan ng kakayahan ang ang pamilya na tugunan ang pangangailangan ng bawat miyembro nito dahil sa kakulangan sa mapagkukunan, na nag-udyok naman ito upang humingi ng tulong sa iba para punan ang mga batayang pangangailangan. Higit sa lahat, ang sikolohikal na disposisyon ng mga miyembro ay nayanig din dahil sa takot, pangamba, at iba pang anyo ng distress<\/em> na naramdaman ng bawat isa dahil sa disaster<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Maliban sa adversity-specific demands<\/em> na nabanggit, tangan pa rin ng pamilya ang bigat ng pre-disaster demands<\/em> na mayroon sila bago ang bagyo: mga tunggalian o di pagkakaunawaan sa pagitan ng mga miyembro, pinansiyal na kakulangan, ang palasak na kahirapan at kawalan ng oportunidad sa hanapbuhay. Dito mahihinuhang, sa panahon ng disaster<\/em>, ang pamilya ay nasa estado ng instability<\/em>, habang sinusubukan nitong tugunan ang pre-disaster<\/em> at disaster-related demands<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Sa kabila ng mgakahingian, masisipat din sa naratibo ng mga kalahok, na kahit may instability<\/em>, napanatili ng mga pamilya ang kanilang pre-disaster resources<\/em>. Ang mga magulang ay nanatiling mapag-aruga sa kanilang mga anak. Ang mga anak naman ay patuloy na sumuporta at tumulong sa kanilang mga magulang. Bagama\u2019t may mga karagdagang gampanin at gawain, sa kabuuan, napanatili pa rin naman ng pamilya ang pagdaraos ng kanilang mga gampanin o family roles<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Lumutang sa naratibo ang mga adversity-specific resource<\/em>, na hindi namalas bago ang disaster<\/em>. Ang mga pamilya ay naudyukang bigyang-kabuluhan ang kanilang mapaminsalang karansan at subukang unawain kung ano ang kahulugan ng disaster<\/em> sa kanila bilang mga indibidwal at bilang pamilya. Umangkop sila gamit ang iba\u2019t ibang coping mechanisms<\/em> upang tugunan ang sosyo-emosyonal na stress<\/em> na dulot ng disaster<\/em>. Ang mga panloob na kalakasan tulad ng pananampalataya, tiwala sa sarili, at pag-asa ay pinaghugutan nila ng lakas. Ang pagkatuto mula sa karanasan ay nagbigay-daan upang tasahin ng mga miyembro ang kanilang kalakasan\/kahinaan, baguhin ang kanilang mga gawi, at paghandaan pa ang mga posibleng disaster<\/em> na darating. Nagkaroon din ng bagong mukha ang pamilya bilang pangunahing support system<\/em> na maaasahan hindi lamang sa oras ng stability<\/em>, security<\/em>, at kagaanan kundi higit lalo sa oras ng instability<\/em>, hamon, at kawalang-pag-asa.<\/p>\n\n\n\n

Binanggit din nila ang mga tulong na natanggap ng mga pamilya buhat sa mga kaibigan, kapitbahay, at iba pang ahensiya sa komunidad. Dahil sa disaster<\/em>, may mga social support<\/em> na iniabot sa mga pamilya na hindi naman kadalasang mamamalas sa panahon na walang disaster<\/em>. Ang mga kapitbahay na may matatag at ligtas na tahanan ay nag-alay ng panandaliang refuge<\/em> sa mga pamilya na nag-evacuate<\/em> sa kanilang mga bahay sa kasagsagan ng bagyo. Ang pagkain at iba pang batayang pangangailangan ay iniabot naman bilang relief<\/em> mula sa pamahalaan at iba pang civic organizations<\/em>.  Ang kinalabasan nito, may mga anekdota hinggil sa pagkakabati ng mga dating magkakaaway at pagkakapanday ng mga bagong pagkakaibigan at ugnayan na wala bago ang bagyo.<\/p>\n\n\n\n

Sa kabuuan, mahihinuha mula sa mga naratibo ng mga kalahok na ang family resilience<\/em> wari ba\u2019y isang proseso na bunga ng interaksyon ng mga permanenteng salik (i.e., nandoon na bago pa man makaranas ng disaster<\/em>)  at ng mga salik na daynamiko o kontekstwal (resources<\/em> at demands<\/em> na lumulutang lamang dahil sa disaster<\/em>). Marahil, ito ay isa sa mga maaaring dahilan kung  bakit mapagpapalit ang gamit ng mga kalahok sa katatagan<\/em> at kakayahang makabangon <\/em>bilang katuturan at katangian ng resilience<\/em>. Tila baga may paradoks na lumulutang\u2014katatagan at daynamismo\u2014na naglalarawan sa pamilya bilang yunit at sistema lalo na sa konteksto ng kagipitan tulad ng disaster<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Ang mga nabanggit ay sumasalamin sa proposisyon ng ilang teorya hinggil sa pamilya at resilience<\/em> (Patterson, 1988, 2002; Walsh, 1996, 2002). Mababanaag sa mga tema ang normal family processes <\/em>na tinukoy ni Walsh sa kaniyang balangkas. Ngunit isa sa natatanging temang lumutang sa diskusyon kasama ang mga taga-komunidad ay ang pagbibigay-diin sa pagkatuto mula sa karanasan (learning<\/em>) at paghahanda (preparedness<\/em>).  Banaag din ang daynamikong pag-inog ng pamilya at interaksyon ng iba\u2019t ibang salik. Ang pamilya ay tila baga isang bato na gumugulong at nagbabago\u2014nalalaglagan ng ilang bahagi, nadadagdagan ng ilang bahagi\u2014habang umuusad sa panahon bago, habang, at matapos ang karanasan sa disaster<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

KONGKLUSYON AT REKOMENDASYON<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Batay sa pag-aaral na ito, kung lalagumin, sa konteksto ng disaster<\/em>, ang family resilience<\/em> ay maaaring tanawin bilang isang proseso kung saan ang mag-anak ay umuusad mula sa krisis patungo sa stability<\/em> sa tulong ng mga materyal<\/em> at di-materyal<\/em> na salik (i.e., katangian, abilidad, iba pang resources<\/em>) sa loob at labas ng pamilya, na siyang nagiging daan upang magkaroon ng positibong pagbabago (i.e., pagbibigay-kabuluhan, coping<\/em>, pagkatuto, positibong samahan) sa katangian at daynamiks ng pamilya sa kabila ng mapaminsalang karanasan.<\/p>\n\n\n\n

Matingkad sa pag-aaral na ito kung paanong ang pamilya bilang isang yunit at sistema ay may kakanyahan kung susuriin ang saykososyal na katangian at daynamiks nito. Napag-alamang kakaiba ang konsepto ng resilience<\/em> kapag sinilip sa antas ng indibidwal at antas ng pamilya. Lutang na lutang ang relational<\/em> na aspeto ng resilience<\/em> sa kontektso ng pamilyang humaharap sa hamon tulad ng disaster<\/em> na dulot ng bagyo. Kung gayon, mahalagang mas paigtingin pa ang pagsusuri sa mga konstrak at salik na pampamilya, sa konteksto man ng adversity<\/em> o hindi.<\/p>\n\n\n\n

Malinaw din ang danas ng pamilyang sumasagupa sa hamon ng bagyo sa mga salik na nasa loob at labas ng pamilya. Kung gayon, maiging suriin kung ano-ano pa ang mga salik na ito sa loob at labas ng pamilya na mahalaga sa proseso ng pagusad patungo sa stability<\/em> at paanong ang mga ito ay nagtutunggalian o naguugnay-ugnay.<\/p>\n\n\n\n

Higit sa lahat, matatanto sa mga napag-alaman na kung bubuo ng isang counseling program<\/em> na nakatuon sa pamilya ito dapat ay naglalaman ng sumusunod na elemento ng family resilience <\/em>batay sa mga lumutang na tema: (1) positibong relasyon sa pamilya, (b) mga coping skills<\/em> na maaaring magamit ng mga kalahok sa pag-angkop sa mga kahingian, (c)  mga pagpapatibay ng intrafamilial resources<\/em> ng mag-anak at pagmamapa ng mga social support systems<\/em>, at (d) pagninilay sa mga natutunan mula sa mapaminsalang karanasan. Nararapat din na ang programa ay magbigay-pansin hindi lamang sa mga adversity-specific<\/em> na isyu kundi sa mga generic<\/em> na isyung pampamilya, dahil na rin sa natantong ang mga karaniwan at pang-araw-araw na karanasan ng mag-anak ay bitbit nila sa kanilang pagsagupa sa mga hamon.<\/p>\n\n\n\n

May ilang limitasyon ang pag-aaral na ito. Una, bagamat nilayon ng mananaliksik na gawing \u201cfamily dyads\u201d ang yunit ng analisis ng datos, hindi lahat ng mga nanay na nakadalo sa focus group discussio<\/em>n ay kabilang sa iisang pamilya. Inirerekomenda sa mga susunod na pag-aaral na suriin ang family resilience<\/em> sa tanaw ng mga miyembrong kabilang sa iisang family unit<\/em> o kaya ay kahit family dyad<\/em>. Pangalawa, limitasyon din na ang kalahok na mga magulang ay pulos mga nanay. Bahagi kasi ng daynamiko sa resettlement community<\/em> na karamihan sa mga tatay ay nagtatrabaho sa ibang lugar dahil naroon ang kanilang hanapbuhay. Mas marami ang nanay na bakanteat payagna lumahok sa diskusyon at kahit sa programang bubuoin. Maaaring pagtuunan sa susunod na pananaliksik ang iba pang dyads<\/em> tulad ng tatay-anak, magkapatid, mag-asawa, o buong yunit ng pamilya. Pangatlo, ang disaster<\/em> na naranasan ng mga kalahok ay bagyo at pagguho ng lupa. Maaari ring siyasatin kung ang danas at pakahulugan sa disaster <\/em>at family resilience<\/em> ay kakaiba sa iba pang uri ng natural<\/em> at anthropogenic<\/em> disasters<\/em> tulad halimbawa ng lindol, armed conflict<\/em>, at iba pa.<\/p>\n\n\n\n

Karaniwang tinatagurian ang mga Pilipino bilang resilient<\/em>. Ang metapora ng kawayan na umiindak lamang at hindi nabubuwal sa gitna ng malalakas na hangin ay tipikal na ginagamit upang ilarawan kung paano tumutugon ang mga Pilipino sa mga hamon ng buhay. Sa kabila nito, marami pa tayong dapat maunawaan hinggil sa resilience<\/em> bilang isang konstrak at marami pang dapat gawin upang makabuo ng mga panukat at programang maaaring makatulong upang paunlarin ito.<\/p>\n\n\n\n

Kung mayroon mang naiambag ang kasalukuyang pag-aaral, ito ay ang ilahad ang pananaw ng mga nakaligtas sa disaster<\/em> hinggil sa family resilience<\/em> batay sa kanilang karanasan. Nawa sa pamamagitan ng ating mga natutunan, makausad tayo tungo sa pagbubuo ng mga ekolohiyang magpapaunlad sa ating katatagan at kakayahang makabangon\u2014lalo na sa loob ng tahanan.<\/p>\n\n\n\n

PASASALAMAT<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ang pananaliksik na ito ay sinuportahan ng University of the Philippines Diliman College of Education\u2019s Thesis and Dissertation Grant. Nagpapasalamat din ang mga mananaliksik sa mga nakasama at nakatulong nila sa komunidad na pinagdausan ng proyekto at sa mga ekspertong tumulong sa pagpapaunlad ng balangkas at protokol ng pananaliksik.
<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mga Sanggunian<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Adviento, M. L. G. at de Guzman, J. M. (2010). Community resilience during typhoon Ondoy<\/em>: The case of Ateneoville. Philippine Journal of Psychology, <\/em>43(1): 101-113. Isinangguni mula sa <\/p>\n\n\n\n

American Psychological Association (2017). The Road to Resilience. Isinangguni mula sa .<\/p>\n\n\n\n

Banaag, C. G. (1997).  Resiliency: Stories found in Philippine Streets.<\/em> Philippines: United Nation Children\u2019s Fund.<\/p>\n\n\n\n

Bandura, A. (1977). Social learning theory<\/em>. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.<\/p>\n\n\n\n

Bautista, V. (2000). Developing a method for understanding the resiliency of abused children. Philippine Journal of Psychology, <\/em>33(1): 27-42. Isinangguni mula sa <\/p>\n\n\n\n

Bautista, V., Roldan, A., at Garces-Bacsal, M. (2000.) Surviving the odds: finding hope in abused children’s life stories<\/em>. Save the Children-UK (Philippines) and The Psychosocial Trauma and Human Rights Program Center for Integrative and Development Studies University of the Philippines. Isinangguni mula  sa <\/p>\n\n\n\n

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3<\/em>(2), 77\u2013101. https:\/\/doi.org\/10.1191\/1478088706qp063oa<\/a><\/p>\n\n\n\n

Botor, N. J., & Brozula, M. N. (2017). Conceptualization of mental health among Filipino mothers in post-disaster grassroot communities. Philippine Journal of Counseling Psychology<\/em>, 19 (1).<\/p>\n\n\n\n

Clemente, J. A. R. (2015). Rak of Aegis: <\/em>Hanggang saan aabot ang tatag ng mga Pilipino? Diwa e-Journal, <\/em>3: 78-84. Isinangguni mula sa .<\/p>\n\n\n\n

Connor, K. M., & Davidson, J. R. T. (2003). Development of a new resilience scale: the Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC). Depression and Anxiety, <\/em>18: 76-82.<\/p>\n\n\n\n

Corbin, J., & Strauss, A. (1990). Grounded theory research: procedures, canons, and evaluative criteria. Qualitative Sociology, <\/em>13(1): 3-21. Isinangguni mula sa .<\/p>\n\n\n\n

De Guzman,  J. (2011). Family resilience and Filipino immigrant families: Navigating the adolescence life-stage [master\u2019s thesis]. University of Guelph. Isinangguni mula sa <\/p>\n\n\n\n

de Guzman, A., Imperial, M. Y. G., Javier, R. R., at Kawasaki, A. M. (2017) As pliant as the bamboo: A grounded theory study of incarcerated Filipino elderly people\u2019s sense of resiliency. Educational Gerontology<\/em>, 43(1): 1-10, DOI: 10.1080\/03601277.2016.1156376<\/a><\/p>\n\n\n\n

Department of International Development (2011). Defining disaster resilience: a DFID approach paper. <\/em>UK Aid. Isinangguni mula sa .<\/p>\n\n\n\n

Feist, J. & Feist, G. J. (2006). Theories of Personality <\/em>(6th<\/sup> ed.). New York: McGraw-Hill.<\/p>\n\n\n\n

Garmezy, N. (1973). Competence and adaptation in adult schizophrenic patients and children at risk. In Dean, S.R. (Ed.), Schizophrenia: The First Ten Dean Award Lectures<\/em>, pp. 163-204.<\/p>\n\n\n\n

Garschagen, M., Hagenlocher, M., Kloos, J., Pardoe, J., Lanzendo\u0308rfer, M., Mucke, P., Radtke, K., Rhyner, J., Walter, B., Welle, T., & Birkmann, J. (2015). World Risk Report 2015. <\/em>Germany:United Nations University \u2013 EHS\/ Bu\u0308ndnis Entwicklung Hilft. Isinangguni mula sa .<\/p>\n\n\n\n

Gilgun, J. F. (1996). Human development and adverwsity in ecological perspective, part I: A conceptual framework. Families in Society,<\/em> 77, 395-402.<\/p>\n\n\n\n

Guzman, N. E. Q., & Teh, L. A. (2016). Understanding the Stresses and Coping Resources of Filipino Clergy Families: A Multiple-Case Study. Pastoral Psychology<\/em>, 65(4), 459-480. doi: 10.1007\/s11089-016-0698-0<\/p>\n\n\n\n

Hechanova,  M. R. M., Waelde, L. C., Docena, P. S., Alampay, L. P., Alianan, A. S., Flores, M. J. B., Ramos, P. A. P., & Melgar, M. I. E. (2015). The development and initial evaluation of Katatagan: A resilience intervention for Filipino disaster survivors. Philippine Journal of Psychology,  <\/em>48 (2), 105-132.<\/p>\n\n\n\n

Hechanova, M. R., Waelde, L., & Ramos, P. (2015). Group-based mindfulness informed psychological first aid after typhoon Haiyan. Disaster Prevention and Management: An International Journal, <\/em>24(5), 610-618.<\/p>\n\n\n\n

Heinonen, T. (1996). Connecting family resilience and culture: Recreation and leisure among Filipino-Canadians. Philippine Sociological Review<\/em>, 44(1\/4): 210-221. Isinangguni mula sa http:\/\/www.jstor.org\/stable\/41853682<\/a><\/p>\n\n\n\n

Hu, T., Zhang, D., & Wang, J. (2015). A meta-analysis of the trait resilience and mental health. Personality and Individual Differences, <\/em>76, 18-27.<\/p>\n\n\n\n

Kim, H. & Rose, K. M. (2014). Concept analysis of family homeostasis. Journal of Advanced Nursing, <\/em>70(11), 240-2468. Isinangguni mula sa .<\/p>\n\n\n\n

Ladrido-Ignacio, L. (2011). Ginhawa: Well-being in the aftermath of disasters. <\/em>Quezon: FlipSide Digital Content.<\/p>\n\n\n\n

Ladrido-Ignacio, L. (2006). Institutionalizing Psychosocial Care in Disaster Management the Philippine Experience. In Prewitt Diaz, J.O., Murthy, R.S., & Lakshminarayana, R. (eds). Advances in Disaster Mental Health and Psychological Support. New Delhi: Voluntary Health Association of India Press. Isinangguni mula sa .<\/p>\n\n\n\n

Lopez, J. C. P. (2009). Wellbeing, resilience, and coping. Manual for Trainers: Enhancing Capacities in Mental Health and Psychosocial Support in Emergencies and Disasters.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Lopez, J. C. P. (2014). Balik Kalipay Training Model: A Terminal Report on the Project \u201cDevelopment and Delivery of a Special Training Model to Support First Responders to Cope with Psychological Aftereffects of Humanitarian Emergencies. Philippines: World Health Organization.<\/p>\n\n\n\n

Luthar, S. S. (1993). Annotation: Methodological and conceptual issues in the study of resilience. Journal of Child Psychology and Psychiatry<\/em>. 34:441\u2013453.Isinangguni mula sa<\/p>\n\n\n\n

Luthar, S. S., & Cicchetti, D. (2000). The construct of resilience:  Implications for interventions and social policies. Development <\/em> and Psychopathology, 12, <\/em>857-885.<\/p>\n\n\n\n

McCubbin, H., & McCubbin, M. (1988). Typologies of resilient families: Emerging roles of social class and ethnicity. Family Relations, 37, 247\u2013254.<\/p>\n\n\n\n

McCubbin, H., & Patterson, J. (1982). Family adaptation to crises. In H. McCubbin, A. Cauble, & J. Patterson (Eds.), Family stress, coping and social support. Springfield, IL: C.C. Thomas.<\/p>\n\n\n\n

McCubbin, H., & Patterson, J. (1983). The family stress process: The double ABCX model of family adjustment and adaptation. Marriage and Family Review, 6(1\u20132), 7\u201337.<\/p>\n\n\n\n

Medina, B. T. G. (2015). The Filipino Family (3rd ed.).<\/em> Quezon City: UP Press.<\/p>\n\n\n\n

Patterson J.M. (1988) Families experiencing stress: I. The family adjustment and adaptation response model: II. Applying the FAAR model to health-related issues for intervention and research. Family Systems Medicine,<\/em> 6(2), 202\u2013237.<\/p>\n\n\n\n

Patterson, J. M. (2002). Integrating family resilience and family stress theory. Journal of Marriage and Family, <\/em>64, 349-360.<\/p>\n\n\n\n

Sharma, R. (2013). The Family and Family Structure Classification Redefined for the Current Times. Journal of Family Medicine and Primary Care<\/em>, 2(4), 306\u2013310. Isinangguni mula sa .<\/p>\n\n\n\n

Simon, J.B., Murphy, J.J. & Smith, S.M. (2005) Understanding and fostering family resilience. The Family Journal<\/em>, 13, 427\u2013436.<\/p>\n\n\n\n

Smith, K. (2004). Environmental Hazards<\/em> (4th ed). New York: Routledge, Taylor & Francis Group.<\/p>\n\n\n\n

Smith, B. W., Dalen, J., Wiggins, K., Tooley, E., Christopher, P., & Bernard, J. (2008). The brief resilience scale: assessing the ability to bounce back. International journal of behavioral medicine<\/em>, 15<\/em>(3), 194-200.<\/p>\n\n\n\n

Tarroja, M. C. H. (2010). Revisiting the definition and concept of Filipino family: A psychological perspective. Philippine Journal of Psychology, <\/em>43 (2), 177-193.<\/p>\n\n\n\n

United Nations Children\u2019s Fund (November 2012). Climate Change Adaptation and Disaster Risk Reduction in the Education Sector. <\/em>New York: Education Section, UNICEF.<\/p>\n\n\n\n

United Nations \/ International Strategy for Disaster Reduction (2007). Disaster risk reduction: 2007 global review<\/em>. Geneva: UNISDR. Isinangguni mula sa .<\/p>\n\n\n\n

Walsh, F. (1996). The concept of family resilience: crisis and challenge. Family Process, <\/em>35(3). <\/p>\n\n\n\n

Walsh, F. (2002). A family resilience framework: Innovative practice applications. Family Relations<\/em>, 51, 130-137. <\/p>\n\n\n\n

Walsh, F. (2003). Family resilience: A framework for clinical practice. Family Relations<\/em>, 42, 1-18. <\/p>\n\n\n\n

Walsh, F. (2007). Traumatic loss and major disasters: Strengthening family and community resilience. Family Process, <\/em>46(2), 207-227.<\/p>\n\n\n\n

Walsh, F. (2012a). Family resilience: Strengths forged through adversity. In Walsh, F. (2012). Normal Family Processes <\/em>(4th<\/sup> ed), pp. 399-427. New York: Guildford Press.<\/p>\n\n\n\n

Walsh, F. (2012b). The spiritual dimension of family life. In Walsh, F. (2012). Normal Family Processes <\/em>(4th<\/sup> ed), pp. 347-372. New York: Guildford Press.<\/p>\n\n\n\n

APENDIKS A<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mga Gabay na Tanong sa Focus Group Discussion<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

  1. Ano-anong mga kalamidad ang naranasan ng iyong pamilya?<\/li>
  2. Paano nakaagapay ang inyong pamilya sa gitna ng mga kalamidad na ito? Ano-ano ang mga nakatulong sa iyong pamilya upang maging matatag sa gitna ng mga kalamidad na ito? Ano-ano ang mga hindi nakatulong sa iyong pamilya upang maging matatag sa gitna ng mga kalamidad na ito?<\/li>
  3. Ano-anong mga katangian ang masasabi niyong naglalarawan sa isang pamilyang matatag sa gitna ng kalamidad? Ano naman ang mga katangian ng isang pamilyang bulnerable sa gitna ng kalamidad?<\/li>
  4. Batay sa inyong karanasan, ano ang kahulugan ng family resilience<\/em> (katatagan ng pamilya) sa konteksto ng disaster<\/em>?<\/li><\/ol>\n\n\n\n

    1<\/sup><\/a> Ang terminong \u201csaykososyal\u201d ay tumutukoy sa interaksyon ng mga salik na panlipunan (i.e., ugnayan ng tao sa kaniyang kapwa) at mga salik na sikolohikal (i.e., asal, isip, damdamin).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Nephtaly Joel B. BotorKolehiyo ng Ekolohiyang PantaoUniversity of the Philippines (UP), Los Ba\u00f1os, Laguna Jaclyn Marie L. CauyanKolehiyo ng EdukasyonUniversity of the Philippines (UP), Diliman, Quezon City Abigail P. Del PuertoBalik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc. Abstrak Sa pamamatnubay …<\/p>\n

    [DIWA E-Journal Tomo 6, Nobyembre 2018] Kuwentong Katatagan at Pagbangon: Danas at Pakahulugan sa Disaster at Family Resilience ng Ilang Disaster Survivors sa Albay<\/span> Read More »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1103"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1103"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1103\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1117,"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1103\/revisions\/1117"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pssp.org.ph\/diwa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}